تدوین شاخص‌های مستندسازی خانه‌های سنتی با ارزش شهرهای ایران

بافت‌های مسکونی باارزش سنتی بسیاری از شهرهای ایران، جایگاه ویژه‌ای در معرفی معماری و شهرسازی کشور دارند، از این رو با هدف حفظ این میراث کهن و باارزش و انتقال ارزش‌های آن به نسل‌های آینده، (و قبل از آسیب دیدن این آثار گرانبها) بایستی خانه های سنتی با ارزشِ موجود، مستندسازی شود. مستندسازی خانه‌های با ارزش سنتی در شهرهای ایران می‌تواند از جنبه‌های مختلف از جمله تأثیر شرایط اقلیمی، محیطی، فرهنگی و . . . در طراحی معماری مورد بررسی و تحلیل قرار گیرد. ولی قبل از هر گونه تجزیه و تحلیل و برداشت، لازم است شاخص های این خانه های با ارزش سنتی، مشخص شود. برای این کار تلاش‌های زیادی صورت گرفته و به شکل‌های مختلف، تدوین گردیده است. لیکن گاهی عدم دسترسی‌ به بناهای با ارزش و توجه کافی در حفظ و نگهداری آنها، جنبه‌های معماری و زیباشناختی بناها را به فراموشی سپرده است. از آنجایی که خانههای با ارزش سنتی ایرانی در دوره‌های مختلف تاریخی، جایگاه ویژه‌ای در میان مردم ایران داشته و جزء میراث فرهنگی کشور قرار می گیرند، لذا مطالعه و مستندسازی این خانه‌ها، ضروری به نظر می رسد. باتوجه به فعالیت‌های صورت گرفته در سال‌های اخیر و مکاتبات انجام شده در این زمینه با ادارات راه و شهرسازی استان‌های سراسر کشور و با هدف مشارکت آنها، اطلاعات پراکنده و پاسخ‌هایی به مرکز ارسال شده که سوابق آنها موجود می‌باشد. (اکثر اطلاعات از سازمان میراث فرهنگی استان‌ها دریافت شده است) در این طرح تلاش می‌شود تا با ساماندهی اطلاعات موجود و فعالیت‌های صورت گرفته در امر مستندسازی هر استان، نیازها و کمبودهای اطلاعاتی، نحوۀ جمع‌آوری داده‌ها و چگونگی ارائۀ آنها مشخص گردد، تا بتوان در قدم بعدی (تهیه طرح‌های مستندسازی برای هر استان و با مشارکت محلی) گامی در راستای مستندسازی و حفظ ارزش‌های فرهنگی به ویژه در آثار معماری برداشته شود تا نتایج حاصل بتواند به صورت کتابی ماندگار و حاوی اطلاعات مستند خانه‌های ارزشمند برای هر استان منتشر گردد. با تدوین شاخص‌های خانه های سنتی با ارزش شهرهای هر استان؛ که متناسب با ویژگی‏های بومی، اقلیمی و فرهنگی شهرهای مختلف کشور است، مستندسازی صورت گرفته و مونوگرافی از خانه‌های هر شهر، تهیه می گردد تا منبعی غنی جهت معرفی هرچه بیشتر و بهتر هویت معماری خانههای ایرانی فراهم گردیده و موجب اعتلای فرهنگ، هنر و معماری ایران، گردد. در واقع در این طرح، شاخص های خانه های سنتی باارزش شهرهای ایران، تدوین شده و به استان ها ارسال می گردد تا براساس آن، خانه های سنتی باارزش شناسایی و مستندسازی شوند. روش مستندسازی شامل عکس‌برداری از کلیۀ فضاهای خانه و نماها و تهیۀ نقشه‌های معماری (برش‌های افقی و عمودی) است.

کلیدواژه ها:

مستندسازی ، خانه‌های باارزش سنتی ، اقلیم ، فرهنگ ، معماری ، شاخص