مطالعات بررسی عوامل موثر بر جریان‌های آواری شهر تاریخی ماسوله و تهیه دستورالعمل مکانیابی شهرهای جدید در مناطق مشابه

زمین لغزش و سیل از جمله بلایای طبیعی هستند که هر یک به نوبه خود باعث بروز خسارت و تلفات جانی و مالی فراوان می‌گردند. وقوع توأم این دو پدیده می‌تواند منجر به جریان‌های واریزه‌ای گردد. با توجه به تکرار وقوع سیلاب‌های واریزه ای در مناطق مختلف خصوصاً نواحی شمال کشور( نکا 1378، گلستان 1380، 1381، 1384 ) و قدرت تخریبی فوق العاده و خسارات جانی و مالی فراوان، بررسی علل وقوع و عوامل مؤثر در تشکیل جریان واریزه ای برای کاهش خسارات آن، ضروری و مفید به نظر می رسد. در این پروژه شرایط تشکیل جریان واریزه ای مورد بحث قرار گرفته است. به دنبال یک رگبار شدید و نسبتاً کوتاه، در شهر ماسوله سیلاب عظیمی جاری و به همراه خود مقادیر بسیار زیادی گل و لای و قطعات بزرگ سنگ موجود در مسیر را حمل و با انسداد پل ابتدای شهر، سیلاب به سوی خیابان اصلی منحرف و خسارات قابل توجهی به تأسیسات شهر و خودروهای موجود در مسیر وارد نمود بطور کلی مناطق ناپایدار موجود در حوزه،حدود 40 درصد کل زیرحوزه را مناطق ناپایدار تشکیل می دهند. حرکات توده ای به صورت ریزش، لغزش و جریان نمودار می‌گردند. لغزش های سنگی در قسمت خروجی حوزه (جنوب حوزه) به تنهایی حدود 7/25 درصد از کل مساحت حوزه را دربر می گیرند. به منظور تعیین دبی به لحاظ حمل مصالح از روشهای مختلف استفاده گردید .پس از تجزیه و تحلیل روشها و انطباق آن با شرایط منطقه و اندازه گیری‌های صحرایی بهترین روش برای محاسبه مقدار دبی جریان واریزه ای انتخاب شد . نتایج بررسی‌های صحرایی نشان می‌دهد که مقاطع رودخانه در بالادست، جهت عبور قطعات بزرگ سنگ مناسب نبوده و قطعه سنگ بزرگی که دهانه پل ابتدای شهر را مسدود و باعث انحراف جریان سیلاب به داخل شهر گردیدﻩ، از مصالح زمین لغزش بزرگ پایین دست تأمین شده است.

کلیدواژه ها:

سیل ، جریان واریزه‌ای ، حرکات دامنه‌ای ، خسارت ، رودخانه