تدوین راهبردهای کاربرد رنگ در فضاهای شهری متناسب با عملکرد هر فضا با رویکرد اسلامی - ایرانی

رنگ ها از مهم ترین عوامل موثر بر هویت شهرها و تشکیل منظر و درک شهروندان از شهرها هستند؛ اما بسیاری از شهرهای امروز کشورمان ایران بدون روح و رنگ، خاکستری و یا همراه با اغتشاشات رنگی هستند. این درحالیست که ایران با دارا بودن فرهنگ غنی کاربرد رنگ در هنرهای تجسمی، معماری و شهرسازی و همچنین سبک های هنری و نقوش و ترکیب های رنگی ایرانی-اسلامی از پتانسیل های ویژه ای برای خلق پالت رنگی منحصر به خود در فضاهای عمومی شهری برخوردار است. در واقع به کمک خلق منظر رنگی ویژه برای شهرها و پهنه های عملکردی موجود در هر شهر و با تاکید بر حس بینایی که مهمترین حس از میان حواس پنج گانه در فهم منظر شهری است، می توان هویت و خوانایی شهرها را تقویت نمود. بعلاوه تغییر در پالت رنگی فضاهای شهری یکی از ساده ترین و کم-هزینه ترین تغییرات ممکن است و از نظر علم روانشناسی محیط نیز ابزاری برای هدایت کنترلی عواطف و احساسات شهروندان در فضاهای شهری، که در حال حاضر شهروندان بخش زیادی از زمان خود را در این محیط سپری می کنند، محسوب می شود. لذا ضروری است پس از تعریف هویت و منظر رنگی جامع شهرها بر اساس مشخصه های فرهنگی-اجتماعی، کالبدی، اقلیمی و نظایر آن، با تشخیص خصوصیات غالب عملکردی هر پهنه و فضای شهری، مخاطبان ویژه آن و درک ترجیحات آنها بر اساس مشخصات جمعیت شناختی و تطبیق این مشخصات با عملکرد هر فضا، پالت رنگی زیرفضاهای شهر در قالب طرح تفصیلی رنگ برای این بخش ها تدوین گردد. روش انجام تحقیق روش توصیفی- تحلیلی است که با استفاده از مطالعات اسنادی و میدانی (پرسشنامه و مصاحبه) صورت پذیرفته است. لذا پس از انجام مطالعات بنیادین و تعیین اصول کلیدی روانشناسی رنگ ها و برنامه ریزی رنگ در فضاهای شهری متناسب با عملکرد هر فضا، نمونه تجارب جهان و ایران در این زمینه بررسی شده اند. در گام بعد ابعاد، شاخص ها و متغیر های لازم برای ارزیابی استخراج شدند و همچنین به عنوان نمونه موردی مطالعه، بخشی از شهر تهران(مقطعی از بزرگراه شهید نواب صفوی) انتخاب گردیده است. پس از مطالعات میدانی در محدوده مطالعاتی با استفاده از روش VEP، جوانب عملیاتی طرح با جوانب اجتماعی در مطالعه آماری و از طریق توزیع پرسشنامه و مصاحبه با شهروندان در این محدوده، تطبیق یافت. برای این کار جامعه ای نمونه انتخاب گردیده و پرسشنامه ها با روش تصادفی و در ساعات مختلف روز و شب و در بین اقشار مختلف مراجعه کننده به محدوده منتخب توزیع شده است و از این طریق شاخص ها و ابعاد تعیین شده مورد سنجش قرار گرفتند. همچنین تحلیل های صورت گرفته به کمک نرم افزار SPSS و کلیه روش های آماری مورد تجزیه و تحلیل کیفی قرار گرفته است. در نهایت نتایج طرح در قالب پیشنهاد تهیه طرح جامع و تفصیلی پالت رنگی در فضاهای شهری و راهبردها و سیاست های مربوطه ارائه شده اند.

کلیدواژه ها:

اسلامی ، ایرانی ، عملکرد ، فضا ، رنگ