طراحی شبکه هماهنگ مدیریت ترافیک هوایی کشور

صنعت حمل ونقل هوائی نقش عمده ای در فعالیت های اقتصادی جهانی ایفا نموده و به عنوان یکی از بخشهائی که دارای سریعترین رشد در اقتصاد جهانی می باشد شناخته می شود. در هر منطقه از جهان، کشورها بر حسب جایگاه خود در صنعت هواپیمائی می توانند موقعیت خود را در جهت ارائه خدمات پایه ای هواپیمائی نگهداشته و یا سهم بیشتری در ارائه خدمات و کمک به جامعه هواپیمائی به عهده بگیرند. در این راستا هواپیمائی کشوری می تواند سهم عمده ای در حیات اقتصادی جهانی بطور اعم و آحاد ملل بطور اخص و نیز در رفاه انسان ها داشته باشد. اما بدلیل رشد مستمر هواپیمائی کشوری، در بعضی از مناطق، تقاضای سامانه ناوبری ترافیک هوائی به بیش از ظرفیت موجود فضاهای هوائی می رسد که عواقب آن نه تنها صنعت هواپیمائی را فرا می گیرد بلکه به سلامت اقتصادی، نیز سرایت می کند. باید در نظر داشت آنچه که به حیات جامعه هواپیمائی کشوری کمک می کند حصول اطمینان نسبت به برقراری یک سامانه ناوبری هوانوردی ایمن، امن، کارا همراه با پاداشت محیط زیست در سطح جهان، منطقه و کشور می باشد. این مهم تنها نیازمند اجرای الزامات شبکه هماهنگ مدیریت ترافیک هوائی بگونه ای است که بتواند حداکثر بهره برداری را از توانائی فناوریهای پیشرفته بنماید. در جهت دسترسی به اهداف فوق در اوائل سال 1980 شورای ایکائو با در نظر گرفتن رشد مستمر صنعت هواپیمائی کشوری جهانی، فناوری های پیشرفته و ارزیابی کلی دستورالعمل ها و فناوری های زیرساختی در خدمت هواپیمائی به این باور رسید که وضعیت موجود سامانه های ناوبری و ارائه خدمات مراقبت پرواز در آن زمان، با رشد مستمر صنعت هواپیمائی در جهت افزایش محدودیت در ایمنی، کارآئی و وجود مقررات بازدارنده همخوانی ندارد. به این ترتیب شورای ایکائو در سال 1983 کمیته خاصی را تحت عنوان کمیته FANS برقرار نمود تا راهکارهائی را برای توسعه ناوبری هوائی در 25 سال بعد ارائه نماید. در سال 1989 کمیته دوم FANS به منظور تدوین، پایش و هماهنگی طرح های انتقال برای تحقق ناوبری هوائی آینده برقرار گردید. در سپتامبر 1991 دهمین کنفرانس ناوبری هوائی طرح کلی FANS را تایید نمود. یادآوری می نماید نمایندگان جمهوری اسلامی ایران نیز در کنفرانس در ردیف تاییدکنندگان بدون قید و شرط آن بودند. بالاخره با گذشت زمان پس از ارائه پیشنهادهایی از جانب کشورهای متعاهد و پذیرش شورای ایکائو نام این پروژه بزرگ به "سامانه های ارتباطی، ناوبری، نظارتی و مدیریت ترافیک هوائی " (CNC/ATM) تبدیل گردید. به منظور پیشبرد اجرائی نمودن سامانه های مذکور نیاز به ارائه یک طرح عملیاتی بسیار طبیعی بود. اولین کوشش در این زمینه منجر به ارائه طرح هماهنگ جهانی گردید. در سال 1996 شورای ایکائو به این نتیجه رسید که سامانه های مذکور به حدی از اشباع رسیده که ارائه طرح کامل تری شامل کلیه راه حل های فنی ممکن، با تکیه بر قابلیت های اجرائی منطقه ای را طلب می کند. به این ترتیب ایکائو با بازبینی طرح هماهنگ جهانی، آن را به یک طرح پویا(دینامیک) شامل عناصر فنی، عملیاتی، اقتصادی، زیست محیطی، حقوقی و مقرراتی تبدیل نموده و راهنمائی ها و توصیه های عملی خود را در رابطه با راهبردهای اجرائی و اقتصادی آن، در اختیار گروه های برنامه ریزی و اجرائی منطقه ای و کشورها قرار داد. در سال های پایانی قرن گذشته و شروع هزاره سوم تعدادی از کشورها و کلیه مناطق ایکائو تصمیم گرفتند برنامه مدیریت ترافیک هوائی را اجرائی نموده و عملیات هواپیمائی را با استفاده از فناوری های CNS/ATM بهبود بخشند. اما پس از مطالعات و تحقیقات پیگیرانه به این نتیجه رسیدند که فناوری، بخودی خود، برای اجرائی شدن چنین پروژه بزرگ جهانی کافی نیست، بلکه ایجاد یک طرح عملیاتی یکپارچه جهانی برای اصول عملیاتی سامانه مدیریت ترافیک هوائی برمبنای تعیین شفاف الزامات عملیاتی راه حل مساله می باشد. چنین طرح جامعی به نوبه خود خواهد توانست مبنای فناوری لازم جهت اجرای هماهنگ CNS/ATM را بر پایه الزامات تعیین شده، به گونه ای واضح تعریف نماید. این رویکرد به جامعه هواپیمائی کمک خواهد کرد تا محیط کنترل ترافیک هوائی قرن بیستم را به سامانه یکپارچه مدیریت ترافیک هوائی بر مبنای تصمیم گیریهایی که مورد نیاز قرن بیست و یکم، به خصوص در زمینه مسائل هواپیمائی کشوری است تبدیل نمایند. این طرح به عنوان گام بعدی و فرآیند تکاملی طرح FANS که در قرن بیستم آغاز گردید، به پیش خواهد رفت. هدف پروژه طراحی زیرساخت های مدیریت ترافیک هوائی کشور در این پروژه قرار است علیرغم کاستی هائی که هواپیمائی کشوری جمهوری اسلامی ایران نسبت به الحاق به ATM منطقه ای و جهانی، که بنابر دلائل مختلف با آنها روبرو است، طرح سامانه های مدیریت ترافیک هوائی کشور از نظر مفهومی و ساختاری مورد بررسی قرارگیرد. اما از آنجا که طرح سامانه های مدیریت ترافیک هوائی کشور تنها می تواند در چارچوب طرح عملیاتی مدیریت ترافیک هوائی جهانی طراحی گردد، لذا بایستی این طرح جهانی به دقت مورد بررسی قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

طراحی ، مدیریت ، ترافیک