تدوین دستورالعمل ارزیابی ریسک تصادفات در راهها

ایمنی یکی از مهمترین وجوه عملکرد کلیه سیستم ها فارغ از محل، نوع و اندازه آنها است. سیستم های حمل و نقل نیز به نوبه خود از این موضوع مستثنی نیستند و در راس آنها حمل و نقل جاده ای بیشترین توجهات را به خود جلب نموده است. در میان ابعاد مختلف حمل و نقل جاده ای بیش و پیش از هر بخشی بهره برداری و نگهداری راه ها که توسط دولت و در قالب وزارت راه و شهرسازی صورت می پذیرد، از حساسیت بالاتری برخوردار است. از این رو، سهم عمده ای از هزینه های جاری در این بخش به حفظ و ارتقای ایمنی تخصیص داده می شود. با این همه تلاش، هنوز شمار زیادی از هموطنانمان جانشان را سالانه در جاده ها از دست می دهند. شاید اگر معیار و سنجشی منصفانه برای مقیاس گذاری و ارزشدهی جان انسان‌ها در مقایسه با درآمد کل کشور وجود می‌داشت، این فرض دور از واقعیت به نظر نمی‌رسید که درصد بزرگی از درآمد سالانه کشور در قالب سوانح و حوادث از بین می‌روند. تنها هزینه‌های مستقیم کشته شدگان در سطح حمل و نقل جاده‌ای در طول 10 سال اخیر، می‌تواند دلیلی بر این مدعی باشد. در سالهای اخیر، بسیج عمومی با مشارکت بیش از ده ها نهاد اجرایی صورت گرفت، تا شاید راهی برای متوقف سازی این ماشین کشتار جمعی ایرانیان فراهم آید. پلیس راه، وزارت راه و ترابری، هلال احمر، اورژانس، پزشکی قانونی و دیگر نهاد‌ها در سطوح مدیریت ارشد در کنار هم گرد آمده اند و دستاوردهایی موقت نیز حاصل شد، اما با این حال، هنوز سالانه بیش از بیست هزار نفر در جاده های کشور کشته می شوند که این امر نشان از اثربخشی کم روش ها و استراتژی های موجود در مقابله با مساله ایمنی جاده ها است. نرخ بالای سوانح در صنعت جاده‌ای تا حد زیادی فرصت چاره اندیشی زیربنایی را از متصدیان امر ربوده و در این میان بیشتر اقدامات متصدیان بر روی سوانح متمرکز بوده است. اما لازمه مدیریت صحیح ایمنی در راه‌ها تغییر نگرش و انتقال افق دید به پیش از بروز سوانح است که در این بین «تدوین دستورالعمل مناسبی برای ارزیابی ریسک تصادفات» می‌تواند یکی از گام‌های اساسی برای دستیابی به این مهم باشد. ریسک به صورت دانشی به دنبال پیشبینی، پیشگیری و محدود سازی خطراتی است که شرایط بروز سانحه را مهیا می‌سازند. دستورالعمل ارزیابی ریسک تصادفات جاده‌ای بایستی مشتمل بر الگویی زیربنایی مبتنی بر اصول دانش مدیریت ریسک بوده باشد که در سطح صنعت حمل و نقل و به خصوص صنعت جاده‌ای سابقه بکارگیری آن وجود داشته باشد. همچنین این دستورالعمل باید تمامی خصوصیات و نیازمندی‌های مسایل مرتبط با شرایط بومی مشتمل بر مسایل دانشی کاربران، فرهنگ طرف‌های درگیر و نیازمندی‌های نرم افزاری و سخت افزاری موجود در این صنعت را لحاظ نماید. این دستورالعمل باید تا جای ممکن شرایط بکارگیری دانش مدیریت ریسک در خصوص ارزیابی ریسک سوانح جاده‌ای را به شکل ساده ارایه دهد و به صورت شفاف شرح وظایف و اختیارات متصدیان امر در سطوح مختلف را شفاف نماید.

کلیدواژه ها:

ارزیابی ، تصادفات