تعیین پیش نیازها و الزامات فعالیت خطوط هوایی کم هزینه در ایران

اولین خط هوایی ارزان قیمت در سال 1971 میلادی تحت عنوان ساوت وست در ایالات متحده آمریکا شروع به فعالیت نمود. پس از گذشت دو سال وقتی نتایج کارکرد مالی شرکت اعلام شود و سودآوری این خط هوایی به اثبات رسیده فصل جدیدی در تاریخ صنعت حمل و نقل هوایی آغاز گردد. گسترش مدل تجاری خطوط هوایی ارزان قیمت در اروپا با شروع فعالیت رایان ایر در سال 1991 و پس از آن ایزی جت در سال 1995 آغاز گردید. در آسیا نیز خطوط هوایی ارزان قیمت از سال 2000 میلادی به بعد فعالیت خود را به آرامی آغاز نمودند که از جمله پیشگامان آن می توان خطوط هوایی مالزی، ایرآسیا، استرالیا و ویرجین بلو را نام برد. از شروع فعالیت خطوط هوایی کم هزینه در برخی کشورهای همسایه ایران چندین سال می گذرد با این وجود، فعالیت این نوع حاملها هنوز در داخل کشور شروع نشده است. درباره فعالیت خطوط هوایی کم هزینه در ایران با توجه به شرایط حاکم بر بازار حمل و نقل هوایی آن اختلاف نظرهای گسترده ای وجود دارد برخی معتقدند که فعالیت خطوط هوایی کم هزینه می تواند به نوعی به پیشرفت اقتصادی مناطق مختلف کشور کمک نمایند. همچنین با توجه به قیمت کم و همچنین استفاده از فرودگاههای ثانویه، این نوع حاملها باعث بالفعل شدن تقاضای بالقوه و استفاده بیشتر از سرمایه گذاریهای سنگین انجام شده در زیرساختهای حمل و نقل هوایی خواهد شد. عده ای بر این باور هستند که در حال حاضر کلیه خطوط هوایی با توجه به نرخ کم بلیط نسبت به نرخهای بین المللی فی نفسه کم هزینه می باشد و ارائه بلیط با قیمتهای کم تر با توجه به شرایط حاکم بر بازار غیر اقتصادی می باشد. مسأله مهمی که باید به آن توجه شود این است که فعالیت حاملهای کم هزینه نیازمند بسترسازی لازم و ایجاد محیط مناسب در زمینة تغییر قوانین و مقررات می باشد و بدیهی است که بدون تغییر نگرش لازم و ایجاد محیط سالم رقابتی امکان فعالیت این نوع حاملها فراهم نخواهد گردید، بنابراین یکی از اهداف پروژه تعیین پیش نیازها و الزامات قانونی لازم برای فعالیت حاملهای کم هزینه در کشور می باشد. 2- اهداف تحقیق هدف این پروژه بررسی راهکارهای شروع و توسعه فعالیت حاملهای کم هزینه در کشور نمی باشد، زیرا اولاً وظیفة دولت نمی باشد و ثانیاً این موضوع مطلبی است که بستگی به نحوة ارایه خدمات توسط حاملهای معمولی و کم هزینه خواهد داشت و اصولاً انتخاب مسافرین بازار است که می تواند آینده مناسب و موفقی را برای حاملهای کم هزینه رقم زده و یا موجب شکست فعالیت آنها گردد. اهداف انجام این تحقیق را می توان پاسخگویی به سئوالات ذیل بیان نمود. 1- اصولاً شرایط حاکم بر بازار و ضرورت پیدایش و کارکردهای حاملهای کم هزینه در کشورهایی که این نوع حاملها در آن فعالیت می نمایند چه چیزهایی بوده است؟ 2- آیا با توجه به شرایط حاکم بر بازار حمل و نقل هوایی ایران امکان فعالیت خطوط هوایی کم هزینه وجود دارد و به عبارت بهتر آیا مدل تجاری شرکتهای هوایی کم هزینه می تواند در کشور پیاده سازی شود. 3- با توجه به موارد فوق فعالیت خطوط هوایی کم هزینه نیازمند چه نوع اقدامات و فعالیتهایی است؟ به عبارت دیگر ایجاد اقدامات لازم بسترسازی و ایجاد محیط مناسب از طریق وضع قوانین مناسب و ارائه راهکارهایی جهت رفع انحصارها و مبارزه با زدوبندها از دیگر اهداف مهم پروژه می باشد. 3- متدولوژی تحقیق برای دستیابی به اهداف شناسایی شده، خصوصیات عملیاتی حاملهای کم هزینه از نظر ناوگان، مسیرهای پروازی، نحوة رزرو جا، نحوة ارائه خدمات و همچنین سیستمهای قیمت گذاری بلیط مورد بررسی قرار می گیرد. در بخشهای بعد Southwest Airlines و RyanAir از الگوهای موفق در کشورهای توسعه یافته و Air Asia و Air Arabia از نمونه های موفق در کشورهای در حال توسعه مورد بررسی قرار می‌گیرد. OriginAirmadrid، Independence Air و Pacific Airway از نمونه های ناموفق فعالیت حاملهای کم هزینه در سایر کشورها مورد بررسی قرار می گیرد. با مشخص شدن شرایط لازم جهت فعالیت حاملهای کم هزینه و نحوة شکل گیری و فعالیت این حاملها در سایر کشورها و انطباق آن با شرایط کشور، مشکلات موجود شناسایی شده و پس از آن اقدامات متناسب جهت حل موانع شناسایی شده ارائه می گردد. اقدامات ارائه شده ممکن است از نظر حیطة اختیارات و حوزه عملکرد در حوزة وزارت راه و ترابری قرار داشته و یا جنبة فرابخشی داشته باشد. فرضیات اولیه تحقیق را می توان بصورت ذیل بیان نمود: • فعالیت حاملهای کم هزینه می تواند به عنوان یک راهکار جهت خارج نمودن رکود حاکم بر حمل و نقل مسافرین مورد استفاده قرار گرفته و موجب رشد سیستم حمل و نقل هوایی و استفاده بهتر از زیرساختهای موجود گردد. • در حال حاضر الزامات و پیش نیازهای ضروری جهت فعالیت حاملهای کم هزینه در کشور فراهم نمی باشد. • اصلاح قوانین و مقررات فعلی حاکم بر بازار حمل و نقل مسافرین یکی از پیش نیازها و الزامات اصلی فعالیت حاملهای کم هزینه می باشد. • زمینه مناسب جهت فعالیت حاملهای کم هزینه علاوه بر اصلاحات بخشی نیازمند فراهم شدن شرایط دیگری نظیر ایجاد زیرساخت مناسب اطلاعاتی و ارتباطی می باشد. 4- مدل فعالیت خطوط هوایی کم هزینه اساس مدل کسب و کار شرکتهای کم هزینه بسیار ساده است آنها سعی می کنند از هر گونه فرصتی برای کاهش هزینه‌های خود استفاده کنند. هریک از شرکتهای کم هزینه با توجه به شرایط خود بخشی از این مدل را پیاده می کنند. بمنظور شناخت خصوصیات عملیاتی خطوط هوایی کم هزینه لازم است تعریف مشخص و علمی از این حاملها ارائه گردد. برخی از خصوصیات و ویژگیهای مدل فعالیت اینگونه خطوط عبارتنداز: الف) انجام عملیات از فرودگاه با حجم ترافیک کم ب) کاهش زمان آماده سازی مجدد هواپیما جهت پرواز ج) انجام پروازهای کوتاه مدت بدون توقف بین مبدأ و مقصد د) استفاده از ناوگان مناسب (تنوع کم ناوگان) با ضریب اشغال بالا ه‌) سیستم توزیع بلیط بدون واسطه و) عدم ارائه خدمات متنوع به مسافرین ز) بهره وری بیشتر از منابع انسانی ح)

کلیدواژه ها:

شرکتهای هوایی کوچک ، خطوط هوایی کم هزینه