ارائه طرح ساماندهی فضای کشور

این پروژه با عنوان الگوی ساماندهی فضای کشور با هدف بررسی مشکلات موجود در راه بهره برداری بهینه از فضای هوایی کشور تعریف شده است. فعالیتهای انجام شده در این پروژه شامل مطالعات کتابخانه ای، مطالعات میدانی، مطالعات تطبیقی، تهیه نرم افزار، تحلیل سیستمی و مدیریتی و مطالعه موردی است. در راستای انجام پروژه، ابتدا باید بازیگران یا عوامل دخیل در حوزه پروژه مد نظر قرار گیرند. بازیگران یا عوامل موثر در فضای هوایی کشور عبارتند از: سازمان هواپیمایی کشوری، شرکت مادر تخصصی فرودگاههای کشور، نیروهای مسلح اعم از نیروی هوایی ارتش و سپاه و پدافند، شرکت های هواپیمایی دولتی و در راس آن هما، شرکتهای هواپیمایی غیر دولتی شاغل در جابجایی بار و مسافر، سازمان هواشناسی کشور، دانشگاههای دارای رشته مرتبط و در راس آنها دانشکده صنعت هواپیمایی کشوری، فرودگاههای با مدیریت غیر از شرکت فرودگاهها و دیگر بازیگران. این بازیگران ممکن است در نقش قانون گذاری و اعمال حاکمیت، ارائه کننده خدمات و یا دریافت کننده خدمات طبقه بندی شوند. مسائل مطرح در تعریف ساماندهی فضای هوایی کشور شامل این موارد است: نحوه مدیریت و اعمال حاکمیت( هماهنگی نهادها، سازمانها و شرکتهای غیر نظامی و نظامی)، مسائل استفاده کنندگان (نیازها، تقاضا، توزیع تقاضا)، مسائل ارائه کنندگان خدمات(قیود، ظرفیت، روشکارها، سخت افزار، نرم افزار و نیروی انسانی)، استانداردها و رویه ها(الزامات و مقررات بین المللی، منطقه ای و داخلی) و آموزش و پژوهش. لذا با توجه به مسائل گوناگون و وجود بازیگران متعدد با خواستهای بعضاً متضاد، تدوین یک الگوی ساختاری توافقی برای رعایت منفعت حداکثری جمعی، پیش شرط هر کار دیگری خواهد بود. در مراحل اجرایی ساماندهی نکات زیر باید مد نظر قرار گیرد: شناسایی وضع فعلی، شناسایی مشکلات، مطالعه کشورهای دیگر، تعریف وضع خوب، تطبیق وضع موجود با وضع خوب و بیان اقدامات لازم. واضح است که بحث درباره مدیریت فضای هوایی بدون شناخت ریشه ای از مشکلات در سطح کلان در مدیریت ترافیک هوایی، کافی نبوده و منجر به نتیجه قابل قبول نخواهد بود. بررسی فرصتها، تهدیدها، نقاط ضعف، نقاط قوت، مشکلات وموانع در راه تدوین طرح بهینه فضای هوایی کشور از نکات مهم در این راستا است. موضوعات مهم عبارتند از: اثرات تحریم بر صنعت هوانوردی، کمبود تحقیق و پژوهش در صنعت هوانوردی، ساختارهای مدیریت در هوانوردی کشور، یکی بودن مجری و ناظر، جنبه های حقوقی، جنبه های اقتصادی، خصوصی سازی، آمایش سرزمینی، ساختار، آموزش، بررسی سوانح، فرهنگ سازمانی، هماهنگی بخشهای لشگری و کشوری و دیگر عوامل. طراحی سامانه CNS/ATM ملی در جهت بهبود کارایی، ایمنی و ظرفیت فضای هوایی برای پاسخگویی به رشد ترافیک هوایی در سطح ملی و بین المللی باید، در تعامل با خطوط هواپیمایی، نهادهای قانونی و نهادهای نظامی شکل بگیرد. مراحل تهیه طرحهای ملی اینگونه است: 1. تشکیل گروه طراحی سامانه CNS/ATM ملی 2. مطالعه و اطلاع از فنآوریهای جدید و در دسترس CNS/ATM 3. مطالعه طرحهای جهانی و منطقه ای CNS/ATM 4. هماهنگی با کشورهای همجوار 5. تعیین اهداف اصلی در سطح ملی از اجرای طرحهای CNS/ATM 6. جمع آوری بانک داده از فرودگاهها، فضای هوایی، مسیرهای هوایی، تجهیزات ارتباطی، ناوبری و نظارتی موجود 7. ارزیابی وضعیت ترافیک هوایی در شرایط فعلی و پیش بینی آن برای کوتاه مدت، میان مدت و بلند مدت در بازه های زمانی 3-5، 8-10 و 15 سال آینده با تاکید بر تعداد نشست و برخاستها و پروازهای عبوری 8. ارزیابی سامانه مدیریت ترافیک هوایی موجود با مرکز بر ساختار مسیرها، جدایش های استاندارد، تجهیزات، نگهداری و مسائل عملیاتی برای کشف ضعفهای موجود در سامانه 9. تحلیل نقایص و تدوین ملزومات عملکردی(functional) برای رسیدن به شرایط بهتر و منافع بیشتر با لحاظ دیدگاههای استفاده کنندگان 10. تحلیل انتخابهای مختلف فنی، عملیاتی و نهادی برای تعیین اهداف مدیریت ترافیک هوایی و اجزای پشتیبانی کننده تجهیزاتی 11. تعیین خطوط زمانی برای اجرای سامانه جدید و جایگزینی سامانه قبلی 12. انجام مطالعات اقتصادی 13. تطبیق نهایی طرح تدوین شده با طرحهای منطقه ای 14. تهیه سند طرح و شروع فعالیتهای اجرایی بر اساس این تحقیق لازم است، ارگانهای دخیل در مدیریت فضای کشور بر اساس مصوبه مجلس تعیین و ثابت باقی بمانند و نباید هیچ دستورالعمل اجرایی دیگری بدون هماهنگی با اعضاء ثابت و دخیل در مدیریت فضای کشور به تصویب برسد. هر گونه دستورالعمل اجرایی که به عناصر دخیل درمدیریت فضای کشور ابلاغ می گردد باید شامل دوره اجرای آزمایشی ، دوره اجرایی و شرایط تمدید مشخص باشد. 2- بر اساس این تحقیق لازم است انتخاب ریاست سازمان هواپیمایی کشوری دستورالعمل مشخصی داشته باشد تا هر کسی نتواند این سمت را اختیار کند. زمان خدمت این پست باید مشخص و ثابت باشد و نباید کمتر از 4 سال (همانند دوره دولت) بوده و نیز نباید از سرپرست برای این سمت استفاده شود. بنابراین توصیه می گردد ریاست سازمان؛ دارای قائم مقام باشد تا اعضاء دخیل در مدیریت فضای هوایی کشور هماهنگی لازم را برای دوره های چهار ساله با سایر ارگانها حفظ نمایند. به لحاظ اهمیت این پست حتی توصیه میگردد که استیضاح وزیر راه و یا دولت موجب تغییر در این پست نشود. علاوه بر این لازم است قوه قضاییه نیز بخش مشخصی را برای رسیدگی به دعاوی مرتبط با حمل و نقل هوایی انتخاب و جهت هماهنگی به ریاست سازمان معرفی نماید. 3- اصلی ترین عامل موفقیت در ساماندهی مدیریت فضای کشور تعریف یکسان از اندیس موفقیت است که در حال حاضر تعریف مشخصی ندارد. افزایش پرواز های عبوری و کاهش سوانح به سطح کشورهای موفق در صنعت هواپیمایی در منطقه خاورمیانه و یا بهتر از آن، پیشنهاد تیم مجری است. به این ترتیب اگر موارد فوق انتظارات را برآورده ننماید، لازم است در یکی از عوامل سخت افزار ها، نرم افزار ها، محیط و یا پرسنل تغییرات داده شود. 4- بر اساس این ت

کلیدواژه ها:

ساماندهی ، طرح ، فرودگاه ، فضای هوایی ، ناوگان هوایی ، هواپیمایی