تدوین استراتژی ملی ناوبری ماهواره ای با تاکید بر کاربردهای هوانوردی

با نگرش به سامانه های ناوبری جهانی (GNSS) مشخص گردید که تنها سامانه کاملاً عملیاتی جی پی اس است که متعلق به امریکا میباشد و بقیه سامانه های روسی، اروپایی، چینی یا حتی هندی در آینده تکمیل و بصورت کامل عملیاتی خواهند شد. آمار فروش تعداد گیرنده های GPS از مرز دو میلیون در هر فصل گذشته و کاربرد این سامانه وارد تمامی فعالیت های جوامع شده است که بصورت آزاد و بدون هزینه یا به صورت حرفه ای با برقراری قرارداد وپرداخت هزینه و اشتراک از اطلاعات و قابلیت های آن برای افزایش دقت، ایمنی، کارآیی، کاهش هزینه و سایر موارد آن بهره مند میگردند. اکثر کشورها علاوه بر برنامه ریزی برای استفاده از سامانه های ناوبری ماهواره ای جهانی در امور هوانوردی، برنامه های مفصلی در بخش سامانه های افزایش دقت و تکمیل اطلاعات ناوبری ماهواره ای (Augmentation) تدارک دیده اند. اکنون لازم است به راهبرد ایکائو در زمینه ناوبری نوین در منطقه خاورمیانه توجه بیشتری نمود، راهبرد ناوبری ماهواره ای خاورمیانه و راهبرد منطقه آسیا پاسفیک بسیار نزدیک به هم هستند یا بعبارتی از یکدیگر اقتباس شده اند دلیل آنهم تشابه بین مکانیزم های اجرایی و دستورالعمل های مشابه در این مناطق میباشد. منطقه خاورمیانه به دلیل نزدیک بودن به اروپا امتیاز بهره مند شدن از تجربیات و طرح ها وبرنامه های اروپا را دارد. تفاوت مهم بین منطقه خاورمیانه و آسیا پاسفیک انسجام برنامه های منطقه آسیا پاسفیک و نظم اجرایی وحتی فن-آوری های پیشرفته اجرا شده در این منطقه است. یکی از این موارد که امتیاز برای این منطقه محسوب میشود پیشینه بهره برداری موفق و تجربیات اجرایی حاصل از این برنامه ها نظیر ADS-C, ATN, VDL و ADS-B میباشد که خود یکی از مهمترین عوامل موفقیت در برنامه های اجرایی، راهبردی، سازماندهی زیرساخت ها و تشکیلات اجرایی آن است. براساس چک لیست های اجرایی ناوبری ماهواره ای جهانی در منطقه خاور میانه کشور ها ملزم به ایجاد تشکیلات مدون زیرساختی شده اند که در بخش اقدامات اجرایی به آن اشاره شد. نکته دیگری که باید در سطح ملی به آن توجه نمود هماهنگی و همبستگی وزارتخانه ها و سازمان های کاربر ناوبری ماهواره ای جهانی میباشد که نمونه بارز آن در طرح استراتژیک استرالیا ملاحظه شد، این بخش ها شامل وزارت صنایع و معادن وزارت جهاد وکشاورزی، وزارت دفاع، وزارت راه وترابری و سایر وزارتخانه ها و بخش های تابعه آنها نظیر سازمان های ثبت اسناد و املاک، هلال احمر، نیروی انتظامی و امداد و نجات که نیازمند به اطلاعات مکانیابی، ناوبری و زمانسنجی دقیق هستند، میتوانند با ایجاد هماهنگی و تدوین برنامه ای منسجم با کمترین هزینه الزامات عملیاتی مربوطه را تامین نمایند. طرح موضوع ناوبری برمبنای کارآیی(PBN) که مقدمتاً در برنامه های ناوبری امریکا مطرح شد و از سال 2007 وارد برنامه های ایکائو گردید و منجر به تغییر اساسی سند 9613 از الزامات عملکرد ناوبری (RNP) به ناوبری برمبنای عملکرد (PBN) گردید منتج به آن شد که توجه از فن آور ی خاص به عملکرد مورد نظر معطوف شود. مبحث اصلی آنست که بسیاری از نقشه ها و طرح ها برمبنای روش های قبلی تدوین شده اند و تغییر آنها براساس ضوابط نوین بسیار وقت گیر وپر هزینه میباشد. لذا این تغییرات در یک چارچوب زمانی بلند مدت تا سال 2015 بطول خواهد انجامید، این امر برای کشور-هایی که در حال تدوین یا بازنگری برنامه های ناوبری نوین خود هستند فرصت مناسبی محسوب خواهد شد. تدوین نقشه راه همراه با جزئیات اجرایی که نقش تمامی عوامل ذی مدخل درطرح را مورد برسی قرارداده و مسئولیت های اجرایی را روشن نماید یکی از موارد مهم در پیاده سازی طرح براساس استراتژی ارائه شده میباشد. پیش بینی هزینه های تدوین و اجرای نقشه راه با توجه به گستردگی فضای کشور و وزارت خانه ها وسازمان های کاربر سامانه مکانیابی و ناوبری ملی در برابر امتیازها و منافعی که از این راه عاید آن ها می گردد بسیار ناچیز خواهد بود. نکته مهمی که باید در سطح هیئت محترم دولت مورد عنایت قرار گیرد مطالعات موازی و برنامه های تحقیقاتی اجرایی متعددی در مورد ناوبری ماهواره ای جهانی است که باید بصورت اساسی ساماندهی شده و با تشکیل دفتری در سطح ملی فعالیت هایی در این زمینه متمرکز و هدایت گردد. بهره برداری از سامانه ناوبری ماهواره ای جهانی بدون توجه به ابعاد حقوقی پیچیده و نتایج چند بعدی عملکردهای آن در صنعت هوانوردی امری غیر ممکن تلقی میگردد، لذا باید مکانیزم حقوقی داخلی و قوانین مراوده خارجی برای این امر اندیشیده شده و همراه با دستور العمل مربوطه تدوین و در اختیار قرارگیرد، زیرا در صورت بروز هرگونه نارسایی در این امر که دور از ذهن نیز نمیباشد پاسخگویی به مشکلات امری ناممکن است. برای اینکه برنامه های پروازی و فعالیت های صنعت هوانوردی از نارسایی های احتمالی سامانه ناوبری ماهواره ای دچار خسارت های سنگین نشوند تدوین برنامه برای حفظ سامانه های ناوبری زمینی موجود از ضروریات عملیاتی بشمار می آید، لذا با در نظر گرفتن کارشکنی ها ومقاومت هایی که ممکن است در دستیابی به سامانه ناوبری ماهواره ای از سوی عرضه کنندگان این خدمات بعمل آید اتکا به سامانه های زمینی موجود حداقل در آینده قابل پیش بینی اجتناب ناپذیر میباشد. نیروی انسانی در پیاده سازی، عملیاتی نمودن، بهره برداری و تعمیر و نگهداری سامانه های نوین ناوبری دارای نقش غیر قابل انکاری است لذا برنامه ریزی برای تدوین دوره های آموزشی موردنیاز و اجرای آنها دارای اهمیت فوق العاده ای میباشد. بدیهی ست با توجه به جدید بودن بخش اعظم این آموزش ها تجهیز مراکز آموزش داخلی و کمک گرفتن از مراکز آموزشی خارج از کشور الزامی خواهد بود. سرانجام بارزترین نکته، لزوم توجیه نمودن بخش های قانونگذاری و مسئولین وزارت خانه ها و ریاست سازمانها در مورد اجباری بودن دستیابی به این فن آوری در سطح جهانی میباشد تا به هنگام قانونگذاری و تصمیم سازی و تصمیم گیری نکات لازم برای بر

کلیدواژه ها:

ملی ، ناوبری ، ماهواره ، الزامات عملکرد ناوبری ، سازمان جهانی هوانوردی ، هوانوردی