تدوین دستورالعمل مطالعات هیدرولوژیکی مسیر و طرح بهینه آبروها و خط پروژه

بسته به وضعیت جغرافیایی و توپوگرافی دهلیز عبوری مسیر، راه را می توان به سه دسته شامل راه دشتی، تپه ماهوری و کوهستانی تقسیم‏بندی نمود. در پروژه های راهسازی جهت انتقال و هدایت آب از یک سوی مسیر به سمت دیگر و حفاظت جسم راه در برابر سیلابهای احتمالی از آبروها ( کالورت ) استفاده می شود. آبروها دارای انواع مختلفی شامل دالی، طاقی، جعبه ای و ٨ شکل بوده که بسته به موقعیت جغرافیایی و منطقه‏ای، توپوگرافی و شرایط بستر طبیعی زمین ( حداقل مقاومت مجاز بستر خاک و نشست کل )، کیفیت و سرعت اجرا و ... نوع خاصی از آن انتخاب می‏شود. حداقل ارتفاع محاسباتی و اجرایی آبروها از مهمترین عوامل جهت تعیین ارتفاع خط پروژه خصوصاً در مناطق دشتی می‏باشد. با توجه به اینکه از یک طرف ارتفاع خط پروژه تاٌثیر مستقیم و بسزایی در میزان حجم عملیات خاکی و هزینه‏های اجرایی مسیر دارد و از طرف دیگر بالا رقتن ارتفاع خط پروژه باعث کاهش ایمنی برای استفاده کنندگان از راه می شود لذا تعیین ابعاد بهینه و مناسب آبروها برای انواع راه‏ها امری ضروری و اجتناب‏ناپذیر است. یکی از مراحل اساسی طراحی آبروها مطالعات هیدرولوژی آن می‏باشد که به علت عدم وجود آیین‏نامه مشخص در این زمینه روشهای مختلفی در مطالعات طراحان مسیر دیده می‏شود. مشخص نبودن دورهٌ بازگشت، هواخور لازم پلها، روش مناسب جهت تعیین دبی پیک سیلاب و ... از جمله مسائلی می‏باشند که به گوناگونی طراحی‏ها توسط مشاورین مختلف انجامیده است. با توجه به اینکه مطالب ارائه شده در فصل نهم نشریه شماره 161 سازمان مدیریت و برنامه‏ریزی کشور ( آیین‏نامه طرح هندسی راه‏ها ) که به مطالعات هیدرولوژی مسیر اختصاص دارد بسیار مجمل و سطحی است لذا تدوین دستورالعمل فوق‏الذکر ضروری بنظر می‏رسد. ج) اهداف پروژه هدف از پروژه فوق‏الذکر، تدوین دستورالعمل مطالعات هیدرولوژیکی مسیر و طرح بهینه آبروها و خط پروژه است. به منظور تعیین تعداد، ابعاد و محل آبروهای مسیر، انجام مطالعات هیدرولوژیکی ضروری است. روشهای مختلف تعیین دبی سیلاب، محدودهٌ کاربرد هر یک از آنها، نرم افزارهای مناسب هیدرولوژیکی، تعیین دوره بازگشت و... مورد بررسی واقع شده و نهایتاً با توجه به وضعیت منطقهٌ طرح، سطح حوزهٌ آبریز، وضعیت پوشش گیاهی و کاربری اراضی، جنس بستر آبرو و حوزه آبریز و وضعیت آمار و اطلاعات ایستگاه های هواشناسی و هیدرومتری موجود در منطقه، روشهای مناسب جهت تعیین دبی پیک سیلاب ارائه می‏شود. در مرحلهٌ بعد نحوهٌ تقسیم و هدایت جریان بین آبروهای در نظر گرفته شده در هر حوزهٌ آبریز مورد بررسی قرار می‏گیرد. تعیین ابعاد آبرو با توجه به ارتفاع مناسب و بهینه خط پروژه و محدودیتهای حداقل و حداکثر سرعت جریان جهت جلوگیری از رسوبگذاری و آبشستگی از اهداف دیگر پروژه مذکور می‏باشد. لازم به ذکر است که مزایا، معایب و نکات اجرایی آبروهای تحت فشار در مقایسه با آبروهای با جریان سطح آزاد که در حال حاضر متداولترین نوع آبرو در پروژه های راهسازی کشور است نیز در این قسمت مورد تجزیه و تحلیل قرار می‏گیرد. بررسی انواع سازه‏های هدایت جریان و مستهلک‏کننده‏های انرژی، طراحی آشغالگیر و امکان استفاده از تجهیزات جدید در تنقیه آبروها از دیگر اهداف پروژه می‏باشد.

کلیدواژه ها:

طرح ، خط پروژه ، مسیر آبروها