مطالعات طرح جامع سامانه اطلاعات جغرافیایی ( GIS) وزارت راه و ترابری

شبکه حمل و نقل جاده‌ای، هوایی، ریلی و دریایی مناسب، یکی از اجزاء و معیارهای اساسی در تعیین میزان توسعه‌یافتگی هر کشور محسوب می‌گردد. وزارت راه و ترابری متولی احداث، توسعه، بهره‌برداری و نگاهداری راه‌ها، راه‌آهن، بنادر و فرودگاه‌ها جهت توسعه اجتماعی، اقتصادی، عمرانی و دفاع ملی کشور در جهت خط‌مشی‌های اجرائی در زمینه ترابری کشور می باشد. افزایش روزافزون جمعیت و پراکندگی آن در کشوری پهناور که منجر به تقاضای روزافزون جهت ایجاد تاسیسات زیربنائی ترابری شده است از یکسو و گسترش ارتباطات داخلی و خارجی و محدودیت منابع مالی کشور جهت تامین هزینه های هنگفت ساخت اینگونه تاسیسات از سوی دیگر، معاونتها و دفاتر مختلف وزارت راه و ترابری و همچنین سازمان های تابعه وزارتخانه را ناگزیر به استفاده از سیستم‌های مکانیزه به منظور ایجاد یک تفکر سیستمی، جامع و بهینه در جهت اجرای فعالیتها و ماموریتهای خود می‌نماید. در این رابطه، حجم عظیم اطلاعا‌‌ت موجود شبکه های حمل و نقل جاده‌ای، هوایی، ریلی و دریایی، عدم صحت و یا بهنگام نبودن اطلاعات، مکانیزمها و استفاده از محیطهای متعدد در اخذ،‌‌ ذخیره‌سازی، بازیابی، بهنگام رسانی، پردازش و تبادل اطلاعات موجود، عدم وجود استاندارد و دستورالعملهای جامع و یکپارچه در ‌این ‌خصوص و وجود بخش اعظم اطلاعات به‌صورت آنالوگ، عدم اطلاع هریک از سازمانهای تابعه از فعالیتهای یکدیگر در این خصوص، برنامه‌ریزی و مدیریت بهینه اطلاعات شبکه‌های حمل و نقل جاده‌ای، هوایی، ریلی و دریایی را در وزارت راه و ترابری با مشکل مواجه ساخته است. از آنجایی که قسمت عمده ای از تصمیمات اخذ شده توسط مدیران و برنامه ریزان در امور شبکه حمل و نقل جاده‌ای، هوایی، ریلی و دریایی کشور به نوعی به مکان و موقعیت مربوط و منتسب می‌باشند، لذا وجود اطلاعات مکانی و توصیفی دقیق، صحیح و بهنگام از وضعیت شبکه حمل و نقل جاده‌ای، هوایی، ریلی و دریایی کشور در یک پایگاه داده جامع مکان‌مرجع به همراه تجزیه و تحلیلهای مرتبط، از مهمترین ابزارهای تصمیم گیری، برنامه‌ریزی و مدیریت بهینه در وزارت راه و ترابری می‌باشد. بدیهی است به منظور دستیابی به اهداف فوق، این وزارتخانه ناگزیر به استفاده از پیشرفته‌ترین روشهای نوین علمی و فنی در مدیریت‌ بهینه منابع و امکانات خود می‌باشد. سیستم اطلاعات جغرافیایی (GIS)، از مهمترین علوم و فن‌آوریهای موجود می‌باشد که با توجه به ماهیت مکان‌مرجع اطلاعات مربوط به وزارت راه و ترابری، امروزه کاربرد وسیعی را در این زمینه پیدا نموده است. سیستمهای‌ اطلاعات ‌‌جغرافیایی، به عنوان مجموعه‌ای سازمان ‌یافته از سخت‌افزار، نرم‌افزار، داده‌های مکان‌مرجع، الگوریتمها و متخصصین می‌باشد که ‌کار اخذ، ذخیره‌سازی، بازیابی، بهنگام‌رسانی، پردازش، نمایش، کاربرد و تبادل اطلاعات مکان‌مرجع را تسهیل می‌بخشد. سیستم اطلاعات جغرافیایی با فراهم نمودن امکان ذخیره‌سازی و نمایش کلیه اطلاعات مکان‌مرجع شبکه حمل و نقل جاده‌ای، هوایی، ریلی و دریایی کشور و همچنین امکان طراحی و پیاده‌سازی کاربردهای مورد نیاز واحدهای مختلف این وزارتخانه، مدیران را قادر می‌سازد تا به صورت بهینه و سیستماتیک، مجموعه فعالیتهای تحت امر خود را مدیریت و اجرا نمایند به منظور هماهنگ‌سازی امر طراحی و پیاده‌سازی سیستم اطلاعات جغرافیایی (GIS) در ستاد وزارت راه و ترابری و معاونتها و سازمان‌های تابعه، این وزارتخانه تصمیم گرفت با انجام مطالعات جامع تحت عنوان ” مطالعات طرح جامع سامانه اطلاعات جغرافیایی وزارت راه و ترابری “ با توجه به شناخت نیازمندیهای کاربران، چارچوب اطلاعاتی GIS وزارت راه و ترابری را تعیین و مجموعه استاندارد و دستورالعملهایی اجرایی جهت تولید، آماده سازی و بهنگام‌سازی اطلاعات مکان مرجع یکپارچه در سطح وزارتخانه را تدوین نماید. در نهایت نتایج پروژه به منظور اجرای یکپارچه و هماهنگ GIS در وزارت راه و ترابری و سازمانهای تابعه، در اختیار آنها قرار گرفته، به طوریکه معاونتها و سازمانهای تابعه این وزارتخانه با صرف کمترین هزینه و زمان قادر به سازماندهی اطلاعات مورد نیاز خود و مدیریت بهینه فعالیتهای محوله می‌باشند. به عبارت دیگر، فرآورده‌های این طرح پاسخگوی نیازهای ستادی و سازمانهای تابعه وزارت راه و ترابری در طراحی و پیاده‌سازی GIS به منظور مدیریت بهینه اطلاعات مکان مرجع مربوطه می باشند. در راستای رسیدن به اهداف فوق، پروژه‌ای تحت عنوان مطالعات طرح جامع سامانه اطلاعات جغرافیایی وزارت راه و ترابری تعریف گردیده و با مشاوره دانشگاه صنعتی خواجه‌ نصیرالدین ‌طوسی اجرا شد. مطالعات طرح جامع سامانه اطلاعات جغرافیایی وزارت راه و ترابری در چهار مرحله تحت عناوین ” شناخت سازمانی و نیازمندیهای کاربران“، ” تهیه مدل مفهومی و استاندارد سیستم مدیریت پایگاه داده GIS“، ” تدوین دستورالعملها “ و ” تدوین مشخصات فنی بهنگام رسانی نقشه راهها “ انجام پذیرفت

کلیدواژه ها:

جامع ، طرح ، راه ، سیستم جامع اطلاعات جغرافیایی