مدیریت جریان ترافیک هوایی

رشد کند و بطیی شیوه های حمل و نقل ریلی و جاده ای از یک سو و رشد سریع جمعیت و آگاهی مسافران از مزایای گوناگون مسافرت با هواپیما و نیز توسعه و رشد تجارت در کشور که نیاز به سفرهای کوتاه و سریع را افزایش داده از سوی دیگر، موجب شده است تقاضا برای سفرهای هوایی افزایش یابد. بررسی ها حاکی از افزایش چشمگیر میزان سفرهای هوایی در طی سالیان گذشته در کشور می باشد. این در حالی است که به دلیل تحریم اقتصادی کشور از سوی ایالات متحده امکان نوسازی و توسعه ناوگان در این بخش مهیا نبوده است و شبکه حمل و نقل هوایی کشور با ناوگان نسبتا قدیمی و محدود خود - برابر اعلام مراجع رسمی عمر متوسط ناوگان هوایی کشور در حدود 19 سال می باشد – فعالیت می نماید. یکی از معضلات این بخش مساله تاخیرات مکرر و بعضا طولانی پروازها است که باعث نارضایتی مسافران گردیده است. هرچند در حال حاضر بخش عمده تاخیرات ناشی از مشکلات زمینی نظیر عدم استفاده بهینه از ظرفیت فرودگاههای کشور، ناهماهنگی میان ارگان های مختلف درگیر در فرودگاه و سن بالای ناوگان و ... می باشد. یقینا مسایل و مشکلات تاخیرات حایز اهمیت و بررسی جدی بوده و بایستی با تجزیه و تحلیل دقیق دلایل بروز تاخیر پرواز و دسته بندی آنها نسبت به رفع و یا حداقل نمودن آنها اقدام نمود. هرچند هم اینک بدلیل فضای گسترده کشور و نیز تعداد اندک هواپیماهای موجود در شبکه، تاخیرات ناشی از بخش کنترل ترافیک (ATC) بسیار اندک می باشد ولی با این حال آنچه مسلم است در سالهای آتی بطور حتم مشکل تحریم برطرف شده و هواپیماهای جدید در شبکه حمل و نقل هوایی کشور وارد خواهند گردید، در اینجا سوالی که مطرح می شود این است که در صورت بروز چنین امری – برطرف شدن تحریمها و یا تغییرات سیاسی داخلی و منطقه ای که منجر به افزایش سفرهای هوایی عبوری از فضای کشور و یا افزایش تعداد سفرهای ورودی به کشور که نهایتا منجر به افزایش تعداد پروازها می گردد- آیا زیرساخت های مدیریت ترافیک هوایی و تجهیزات و امکانات ارتباطی، ناوبری و نظارتی موجود در کشور پاسخگوی این حجم از ترافیک خواهند بود. کافی است چشم اندازی را در آینده تصور کنیم که در آن میزان ترافیک هوایی کشور 2، 3 و یا 4 برابر میزان کنونی باشد، واقعا به این موضوع اندیشیده ایم که در صورت بروز چنین شرایطی چه نیازمندی ها و کمبودهایی داریم، در چه حوزه هایی دارای مزیت بوده و چه ضعف هایی داریم! چه تغییراتی در سیستم های مختلف صنعت اعم از شرکت های هواپیمایی، فرودگاه ها، واحدهای مدیریت ترافیک هوایی و ... مورد نیاز است و وضعیت مطلوب امکانات و تجهیزات زیرساختی بخش حمل و نقل هوایی کشور چگونه است. این سوال و سوالاتی از این دست هم اینک پیش روی دست اندرکاران صنعت هواپیمایی کشور قراردارد. با این رویکرد و به منظور بررسی جنبه های مختلف این موضوع و بررسی راهکارهای عملی جهت فایق آمدن بر مسایل و مشکلات پیش رو پروژه تحقیقاتی «مدیریت جریان ترافیک هوایی» از سوی پژوهشکده حمل و نقل وزارت راه و ترابری مطرح گردید. در پروژه حاضر سعی بر این است تا با بررسی مفاهیم و مبانی مدیریت جریان ترافیک هوایی و شناسایی عوامل تاثیرگذار بر آن راهکارهای عملی و اجرایی بمنظور مدیریت بهینه ترافیک هوایی و نیز سناریوی افزایش ترافیک هوایی کشور با عنایت به فاکتورهای تاثیرگذار در آن تهیه و ارایه گردد.

کلیدواژه ها:

مدیریت ، ترافیک هوایی ، فرودگاه ، خطوطو هوایی