ایجاد انگیزه های تشکیل شرکت های بیمه تخصصی با تاکید ویژه بر شرکت های بیمه عمر

صاحب اثر: پژوهشکده بیمه
نوع محتوی: طرح پژوهشی
زبان: فارسی
شناسه ملی سند علمی: R-1047689
تاریخ درج در سایت: 24 دی 1397
مشاهده: 599
تعداد صفحات: 101
سال انتشار: 1396

نسخه کامل طرح پژوهشی منتشر نشده است و در دسترس نیست.

  • من نویسنده این مقاله هستم

استخراج به نرم افزارهای پژوهشی:

لینک ثابت به این طرح پژوهشی:

چکیده طرح پژوهشی:

پایین بودن سهم بیمه های زندگی امری ساختاری و شناخته شده در صنعت بیمه ی کشور محسوب می گردد. در حال حاضر ضریب نفوذ بیمه با گذشت نزدیک به 8 دهه از شروع بیمه گری در ایران نزدیک به 2؍2 درصد می باشد که از این میزان بیمه های زندگی در بهترین حالت در سال های اخیر طبق آمارها نزدیک به 2؍0 درصد (سالنامه آماری صنعت بیمه، سالهای مختلف) را به خود اختصاص می دهد. از طرف دیگر بیمه های زندگی حدود 10 درصد از کل حق بیمه های دریافتی در داخل کشور را تشکیل می دهند که در مقایسه با میانگین جهانی که بیش از 50 درصد است، تفاوت و شکاف معناداری دارد. به نظر می رسد عدم توان شرکت های بیمه در طراحی و ارایه محصولات جدید و جذاب بیمه زندگی و فقدان شرکت های بیمه تخصصی عمر (به استثنای شرکت تازه تاسیس بیمه زندگی خاورمیانه) از مهم ترین دلایل این عدم پیشرفت است که باید سازوکار تاسیس و توسعه این شرکت ها بررسی و پیشنهادات اجرایی ارایه شود. تجربه کشورهای پیشرفته و بررسی ترکیب شرکت های بیمه ای آن ها نیز نشان می دهد که عمدتا محصولات بیمه زندگی توسط شرکت های بیمه تخصصی ارایه می شود. چراکه تشکیل یک تیم متخصص طراحی و نرخ گذاری، کادر فروش و سرمایه گذاری در یک شرکت بیمه تخصصی میسر است. 
به صورت خلاصه، بر اساس نظر خبرگان صنعت بیمه، موارد زیر را به عنوان مزایا و معایب تشکیل شرکت های بیمه تخصصی می توان بیان نمود: 
- نظارت بر شرکت های بیمه تخصصی نسبت به شرکت های بیمه مختلط آسان تر است. 
- شرکت های بیمه تخصصی دارای شفافیت مالی بیشتری هستند. 
- با توجه به بلندمدت بودن قراردادهای بیمه های زندگی، شرکت های بیمه تخصصی زندگی می توانند در تامین مالی پروژه های بزرگ کشور سهم بیشتری داشته باشند. 
- توان ارایه محصولات متنوع و جدید و به صورت تخصصی. 
- قدرت پرورش نیروی متخصص بالاخص طراحان محصولات و مشاوران فروش حرفه ای. 
- امکان ایجاد فضای رقابتی سالم تر با حضور شرکت های بیمه تخصصی. 

پیش گفتار طرح پژوهشی

پایین بودن سهم بیمه های زندگی امری ساختاری و شناخته شده در صنعت بیمه ی کشور محسوب می گردد. در حال حاضر ضریب نفوذ بیمه با گذشت نزدیک به 8 دهه از شروع بیمه گری در ایران نزدیک به 2؍2 درصد می باشد که از این میزان بیمه های زندگی در بهترین حالت در سال های اخیر طبق آمارها نزدیک به 2؍0 درصد (سالنامه آماری صنعت بیمه، سالهای مختلف) را به خود اختصاص می دهد. از طرف دیگر بیمه های زندگی حدود 10 درصد از کل حق بیمه های دریافتی در داخل کشور را تشکیل می دهند که در مقایسه با میانگین جهانی که بیش از 50 درصد است، تفاوت و شکاف معناداری دارد. به نظر می رسد عدم توان شرکت های بیمه در طراحی و ارایه محصولات جدید و جذاب بیمه زندگی و فقدان شرکت های بیمه تخصصی عمر (به استثنای شرکت تازه تاسیس بیمه زندگی خاورمیانه) از مهم ترین دلایل این عدم پیشرفت است که باید سازوکار تاسیس و توسعه این شرکت ها بررسی و پیشنهادات اجرایی ارایه شود. تجربه کشورهای پیشرفته و بررسی ترکیب شرکت های بیمه ای آن ها نیز نشان می دهد که عمدتا محصولات بیمه زندگی توسط شرکت های بیمه تخصصی ارایه می شود. چراکه تشکیل یک تیم متخصص طراحی و نرخ گذاری، کادر فروش و سرمایه گذاری در یک شرکت بیمه تخصصی میسر است. 
به صورت خلاصه، بر اساس نظر خبرگان صنعت بیمه، موارد زیر را به عنوان مزایا و معایب تشکیل شرکت های بیمه تخصصی می توان بیان نمود: 
- نظارت بر شرکت های بیمه تخصصی نسبت به شرکت های بیمه مختلط آسان تر است. 
- شرکت های بیمه تخصصی دارای شفافیت مالی بیشتری هستند. 
- با توجه به بلندمدت بودن قراردادهای بیمه های زندگی، شرکت های بیمه تخصصی زندگی می توانند در تامین مالی پروژه های بزرگ کشور سهم بیشتری داشته باشند. 
- توان ارایه محصولات متنوع و جدید و به صورت تخصصی. 
- قدرت پرورش نیروی متخصص بالاخص طراحان محصولات و مشاوران فروش حرفه ای. 
- امکان ایجاد فضای رقابتی سالم تر با حضور شرکت های بیمه تخصصی. 
با این حال، یک شرکت بیمه تخصصی به دلیل فعالیت در یک رشته خاص، در معرض ریسک بیشتری قرار دارد. هر چند، در یک شرکت بیمه تخصصی ریسک ها به صورت تخصصی ارزیابی و محصولات نیز به صورت تخصصی قیمت گذاری می شوند و در عین حال پرتفوی قابل توجهی نیز جذب می شود. 
تاسیس یک شرکت بیمه در کشور به یک فرآیندی زمان بر تبدیل شده است. تجربه نشان داده است در مدت زمان طولانی، تغییرات مدیریتی و مقرراتی زیادی رخ می دهد و مجموعه ای از عوامل به صورت زنجیره وار، انگیزه سرمایه گذاران برای ورود تخصصی به صنعت بیمه را کاهش می دهد. نهادهای مختلفی در این فرایند دخیل هستند و در هر یک از این نهادها چالش هایی وجود دارد که این چالش ها در این گزارش احصا شده است و در ادامه به منظور بهینه سازی فرایند، پیشنهاداتی ارایه شده است. ذکر این نکته ضروری است که بخشی از تاخیرهای به وجود آمده در فرایند تاسیس شرکت های بیمه جدید، متاثر از تاخیر در ارایه مستندات و مدارک موردنیاز توسط موسسین بوده است اما بخشی از این موارد را نیز می توان با اصلاح فرآیند به حداقل رساند. 
ذکر این نکته ضروری است که بخشی از تاخیرهای به وجود آمده در تاسیس شرکت های بیمه جدید، نیز متاثر از تاخیر در ارایه مستندات و مدارک موردنیاز توسط موسسین بوده است. هر چند می توان بخشی از این موارد را با اصلاح و بهینه سازی فرآیند تاسیس به حداقل رساند. به منظور کاهش چالش های قانونی و کاهش زمان فرآیند تاسیس شرکت های بیمه تخصصی عمر و به اشتراک گذاشتن فرایندی مکتوب بین نهادها، ایجاد شورایی متشکل از نماینده قانون گذار بیمه، نماینده ثبت، نماینده بورس و سایر نهادهای دخیل در این فرآیند پیشنهاد می شود. در ادامه پیشنهادهایی به منظور تسهیل فرآیند تاسیس و توسعه فعالیت شرکت های بیمه تخصصی زندگی ارایه می شود: 
- اصلاح مقررات و آیین نامه های فعلی: تحمیل قوانین یک شرکت چند رشته ای برای یک شرکت تک رشته ای تخصصی، بازدارنده است و در صورتی که یک شرکت بیمه تصمیم به فعالیت در یک یا چندرشته تخصصی داشته باشد قوانین و مقررات صنعت بیمه می تواند چالش های زیادی در راستای فعالیت آن ایجاد کند. آیین نامه های مرتبط با نحوه فعالیت بیمه گران اعم از آیین نامه های سرمایه گذاری، بیمه های زندگی، نمایندگان، ذخایر فنی و ... جزو آیین نامه هایی هستند که باید مورد بازنگری قرار گیرند. 
- تدوین استاندارد حسابداری بیمه های زندگی: فعالیت موسسات بیمه در ایران به طور همزمان در بیمه‎های زندگی و غیرزندگی و اختلاط حساب‎ها و نقدینگی منابع حاصل از فعالیت هر یک از رشته های یاد شده سبب شده است علیرغم تلاش دستگاه نظارت و بیمه مرکزی مبنی بر جداسازی این فعالیت‎ها، پشتوانه بیمه های زندگی در درازمدت از حاشیه امنیت کمتری برخوردار گردد. با جداسازی استانداردهای مربوط به نگهداری حساب های بیمه های زندگی از غیر زندگی و تهیه صورت‎های مالی جداگانه، دستگاه نظارتی، سهامداران، بیمه گذاران و نمایندگان می توانند از وضعیت تعهدات شرکت در سال های آتی مطلع و مدیران شرکت ها در اتخاذ تصمیم و برنامه سازی از این اطلاعات استفاده نمایند. 
- ایجاد مزیت رقابتی و بازدهی مطلوب: شرکت های بیمه تخصصی عمر علاوه بر اینکه خود باید به دنبال طراحی و ارایه محصولات جدید باشند و به نوعی مزایای رقابتی ایجاد کنند، نهاد ناظر نیز می‎تواند مجوز ارایه برخی از محصولات تخصصی زندگی را صرفا به شرکت های بیمه تخصصی زندگی دهد. 
- امکان فروش محصولات زندگی با نرخ بهره متغیر: در حوزه بیمه های زندگی که عمدتا تعهدات بلندمدت هستند یکی از چالش های اصلی این است که بیمه‎گران با در نظر گرفتن شرایط بی ثبات اقتصادی، تمایل به ارایه تضمین های بلندمدت و فروش بیمه نامه های بلندمدت ندارند و نگران کاهش تورم در دوره های بلندمدت هستند. بنابراین، باید سازوکار نرخ بهره تضمینی اصلاح شود زیرا در سازوکار فعلی حتی در صورتی که بیمه مرکزی تصمیم به تعدیل نرخ ها داشته باشد این روند به کندی انجام می شود و شرکت های بیمه را در ایفای تعهدات و پاسخگویی به سهامداران با چالش روبرو می کند. 
- استفاده از ظرفیت سهامداران متخصص: متخصص بودن سهامداران و استفاده از ظرفیت آن ها می تواند تا حد قابل توجهی شرکت های بیمه تخصصی را در راستای دستیابی به اهدافشان یاری کند. بنابراین، باید قوانین و مقررات بیمه مرکزی و سایر نهادهای درگیر از جمله بورس، در راستای استفاده از این ظرفیت تدوین و اصلاح شوند. 
- طرح کسب و کار: پیشنهاد می شود چارچوبی مصوب برای تهیه طرح کسب و کار توسط بیمه مرکزی ارایه شود تا از این طریق زمان لازم برای تهیه و تایید طرح کسب و کار شرکت های بیمه تخصصی زندگی کاهش یابد. علاوه براین، به نظر می رسد یکی از چالش های پیش روی شرکت های بیمه در شرف تاسیس، فقدان یک برنامه جامع کسب و کار داخلی است. شرکت های بیمه (تخصصی) در شرف تاسیس باید به این نکته توجه داشته باشند که رقبای فعلی آن ها به سرعت در حال جذب مشتریان و گسترش بازار خود هستند؛ بنابراین، شرکت های بیمه باید با طراحی یک برنامه جامع عملیاتی در چارچوب SWOT، می توانند بلافاصله پس از اخذ مجوز، با قدرت وارد بازار شده و برای خود مزیت‎های رقابتی ایجاد کنند. 
- ارایه تسهیلات مختلف برای تاسیس شرکت بیمه تخصصی: ارایه تسهیلاتی از قبیل وام و معافیت های مالیاتی یا فعالیت در مناطق آزاد برای شرکت های بیمه تخصصی (زندگی) که طرح جامع کسب و کار قوی و جامعی دارند، می تواند گامی در راستای افزایش انگیزه تاسیس شرکت های بیمه تخصصی تلقی شود. 
- انعطاف پذیری سرمایه اولیه تاسیس: پیشنهاد می شود شرکت های بیمه تخصصی در همان ابتدا با سرمایه بهینه ای متناسب با طرح کسب و کار خود تاسیس شوند. نهاد ناظر می تواند، شرکت های بیمه را براساس حجم فعالیت ها (تعداد شعب، رشته های فعالیت و ...) طبقه بندی نماید و سپس برای تاسیس و راه اندازی هر یک از آنها، شرایط استانداردی تعریف نماید. بدین معنی که حداقل سرمایه لازم برای راه اندازی شرکت، متناسب با محتوای برنامه کسب و کار آن شرکت، ارزیابی و سپس به موسسین آن ابلاغ گردد. 
- تدوین و تصویب قانون بیمه عمر: از آن جایی که قانون صراحتا برای بیمه های زندگی و غیر زندگی تفکیکی قایل نشده است، امکان بهبود محیط قانونی جهت توسعه این رشته با تدوین و تصویب قانون بیمه عمر وجود دارد. به اعتقاد برخی کارشناسان، تدوین و تصویب قانون بیمه عمر در بازار بیمه های زندگی ضروری است و می تواند برخی از مشکلات حقوقی در این حوزه را مرتفع سازد.