برآورد تعداد بهینه شرکت های بیمه در صنعت بیمه ایران (ویرایش خرداد 1396)
نسخه کامل طرح پژوهشی منتشر نشده است و در دسترس نیست.
- من نویسنده این مقاله هستم
استخراج به نرم افزارهای پژوهشی:
چکیده طرح پژوهشی:
کاهش تعداد شرکت های بیمه با حرکت در جهت انحصاری شدن بازار و افزایش تعداد شرکت ها با حرکت در جهت از دست رفتن مزایای قانون اعداد بزرگ و صرفه جویی نسبت به مقیاس همراه است. مسیله حاضر این است که محدوده ی قابل قبول برای تعداد شرکت های بیمه کدام است؟
در طرح اولیه در شهریور 95، دو دسته بررسی صورت گرفت. نخست مقایسه تطبیقی بین تعداد شرکت های بیمه کشور با تعداد شرکت های بیمه کشورهای پیشرفته در صنعت بیمه، انجام گردید. در مقایسه تطبیقی، تعداد شرکت های بیمه در مقایسه با شاخص های بیمه ای، اقتصادی و اجتماعی احصا شد. پس از مقایسه تطبیقی، مدلسازی نظری برای دستیابی به تعداد بهینه شرکت های بیمه انجام شده است. بدین منظور ابتدا تولید بالقوه حق بیمه در ایران برآورد و سپس از طریق محاسبه کارایی مقیاس در بین شرکت های بیمه، مقیاس بهینه تولید سنجیده شده است و در نهایت از تقسیم تولید بالقوه حق بیمه بر مقیاس بهینه شرکت ها، تعداد بهینه شرکت های بیمه در صنعت بیمه ایران استخراج گردیده است.
پیش گفتار طرح پژوهشی
کاهش تعداد شرکت های بیمه با حرکت در جهت انحصاری شدن بازار و افزایش تعداد شرکت ها با حرکت در جهت از دست رفتن مزایای قانون اعداد بزرگ و صرفه جویی نسبت به مقیاس همراه است. مسیله حاضر این است که محدوده ی قابل قبول برای تعداد شرکت های بیمه کدام است؟
در طرح اولیه در شهریور 95، دو دسته بررسی صورت گرفت. نخست مقایسه تطبیقی بین تعداد شرکت های بیمه کشور با تعداد شرکت های بیمه کشورهای پیشرفته در صنعت بیمه، انجام گردید. در مقایسه تطبیقی، تعداد شرکت های بیمه در مقایسه با شاخص های بیمه ای، اقتصادی و اجتماعی احصا شد. پس از مقایسه تطبیقی، مدلسازی نظری برای دستیابی به تعداد بهینه شرکت های بیمه انجام شده است. بدین منظور ابتدا تولید بالقوه حق بیمه در ایران برآورد و سپس از طریق محاسبه کارایی مقیاس در بین شرکت های بیمه، مقیاس بهینه تولید سنجیده شده است و در نهایت از تقسیم تولید بالقوه حق بیمه بر مقیاس بهینه شرکت ها، تعداد بهینه شرکت های بیمه در صنعت بیمه ایران استخراج گردیده است.
بر اساس دو حالت چهار و شش، تعداد شرکت های بیمه در کشور بر اساس مقیاس کارا در حال حاضر 50 شرکت است و این ظرفیت وجود دارد که با ارتقای کارایی شرکت های بیمه به 61 شرکت افزایش یابد. بدین ترتیب می توان نتیجه گیری کرد که بازه قابل قبول برای تعداد بهینه شرکت های بیمه در کشور متناسب با میزانی که کارایی شرکت های بیمه افزایش یابد، در محدوده 50 تا 61 شرکت بیمه قرار دارد.
نتیجه فوق از این جهت قابل بحث است که در محاسبات انجام شده سهم شرکت های مختلف بیمه در نظر گرفته نشده است. احصا نتیجه 50 تا 61 شرکت بیمه ای متناظر با متوسط پرتفوی 150 میلیون دلاری برای هر شرکت و شکل گیری بازاری رقابتی بین شرکت های بیمه می باشد. در کشور ما، شرکت بیمه ایران حدود 50 درصد بازار را در اختیار قرار دارد. چنانچه شرکت بیمه ایران در سال های آینده نیز سهم قابل توجهی را در اختیار داشته باشد و این سهم در محاسبات لحاظ شود نتایج حاصله تغییر خواهدکند. در واقع در تعیین تعداد بهینه شرکت های بیمه در کشور بایستی به سهم شرکت دولتی بیمه ایران توجه داشت.
چنانچه شرکت بیمه ایران و سهم متناظر آن از بازار بیمه کشور، از محاسبات کنار گذاشته شود، در وضعیت موجود، شرکت بیمه ایران و 25 شرکت بیمه در مقیاس کارا داریم که با توجه به ظرفیت اقتصادی کشور، تعداد بهینه شرکت های بیمه به شرکت بیمه ایران و 30 شرکت بیمه در مقیاس کارا می باشد. بدین ترتیب این ظرفیت وجود دارد که 5 شرکت در مقیاس کارا به صنعت بیمه کشور افزوده شود. در واقع دو سناریوی متفاوت در تعیین تعداد بهینه شرکت های بیمه قابل تصور است، نخست حفظ سهم شرکت بیمه ایران و دستیابی به تعداد بهینه 31 شرکت و دیگر کاهش سهم شرکت بیمه ایران (پرتفوی 150 میلیون دلار) و دستیابی به تعداد بهینه 61 شرکت. این که کدامیک از دو سناریوی فوق قابل قبول و دفاع است بستگی به سیاست گذاری ها در این خصوص و نقش شرکت بیمه ایران در هدایتگری بازار بیمه کشور دارد.
جهت بررسی و تصمیم گیری در خصوص سهم بهینه شرکت های بیمه ای در ایران از بازار بیمه کشور، سهم بزرگترین شرکت بیمه ای در کشورهای مورد مطالعه (در مطالعه تطبیقی) مورد بررسی قرار گرفت که نتایج حاکی از آن است که بزرگترین شرکت بیمه ای در کشورهای پیشرفته کمتر از 25 درصد بازار بیمه آن کشورها می باشد. بدین ترتیب مطالعه با مطرح ساختن ضرورت بررسی و بازنگری سهم شرکت های بیمه ای در بازار بیمه کشور به اتمام رسید.
بعد از ارایه طرح اولیه، سوالات و مطالبی در خصوص تکمیل این گزارش مطرح گردید. موضوع تکمیلی که در نسخه به روز رسانی شده ی این طرح گنجانده شده، آن است که تعداد بهینه شرکت های بیمه در وضعیت مطلوب (و نه وضع موجود) به چه میزان می باشد؟ و تعداد شرکت های بیمه برآورد شده به تفکیک شرکت های بیمه اتکایی و مستقیم و نیز به تفکیک شرکت های بیمه عمر و غیر عمر (به صورت تخصصی) به چه صورتی خواهد بود؟ بدین ترتیب یک بخش تحت عنوان «شبیه سازی» به طرح قبلی اضافه شد که در این بخش به پاسخ مسیله ذکر شده پرداخته شده است.
ملاحظه می شود که تعداد بهینه 61 شرکت برای وضعیت موجود که قسمت مدلسازی بدست آمد، در قسمت شبیه سازی و برای سال های آینده بر اساس سه سناریوی خوشبینانه، محتمل و بدبینانه به چه میزان رشد یافته و تفکیک آن به چه صورت می باشد. شایان ذکر است که سه سناریوی مطرح شده بر اساس نرخ رشد اقتصاد (تولید ناخالص داخلی) سازماندهی شده اند.
نویسندگان