تحلیل کمی و کیفی ضریب نفوذ و ارزش افزوده صنعت بیمه در سال 1393
نسخه کامل طرح پژوهشی منتشر نشده است و در دسترس نیست.
- من نویسنده این مقاله هستم
استخراج به نرم افزارهای پژوهشی:
چکیده طرح پژوهشی:
با توجه به از اصلی ترین شاخص های ارزیابی عملکرد صنعت بیمه در مقایسه با اقتصاد ملی، ضریب نفوذ بیمه است. در این طرح پژوهشی، ضریب نفوذ صنعت بیمه برای بازه زمانی 1390- 1393 بر مبنای آمار رسمی منتشرشده محاسبه گردیده و تحلیلی کمی و کیفی از آن ارایه شده است. علاوه بر محاسبه ضریب نفوذ بیمه در سال 93 اقدامات زیر نیز انجام گرفته است:
- معرفی مفاهیم و تعاریف مشترک بیمه ای مورد نیاز تحقیق
- محاسبه ضریب نفوذ واقعی بیمه در بازه زمانی91-93 و شاخص بهای بیمه نامه به روش لاسپیرز
- محاسبه ضریب نفوذ بیمه های اجتماعی
- بررسی عملکرد صنعت بیمه در جهان در سال 2014
- محاسبه ضریب نفوذ منطقه ای و رشته ای و ضریب نفوذ بیمه بدون احتساب بخش نفت
- محاسبه ارزش افزوده اسمی صنعت بیمه در طی سالهای 90-93و سهم آن از کل ارزش افزوده اقتصاد
با استفاده از روش محاسباتی و کمی، ضریب نفوذ بیمه و ارزش افزوده صنعت با توجه به تیوری های اقتصادی محاسبه شده است و در نهایت به روش تحلیل محتوا روند آمارهای مورد نیاز در طی یک بازه زمانی مشخص مطالعه شده است.
پیش گفتار طرح پژوهشی
با توجه به از اصلی ترین شاخص های ارزیابی عملکرد صنعت بیمه در مقایسه با اقتصاد ملی، ضریب نفوذ بیمه است. در این طرح پژوهشی، ضریب نفوذ صنعت بیمه برای بازه زمانی 1390- 1393 بر مبنای آمار رسمی منتشرشده محاسبه گردیده و تحلیلی کمی و کیفی از آن ارایه شده است. علاوه بر محاسبه ضریب نفوذ بیمه در سال 93 اقدامات زیر نیز انجام گرفته است:
- معرفی مفاهیم و تعاریف مشترک بیمه ای مورد نیاز تحقیق
- محاسبه ضریب نفوذ واقعی بیمه در بازه زمانی91-93 و شاخص بهای بیمه نامه به روش لاسپیرز
- محاسبه ضریب نفوذ بیمه های اجتماعی
- بررسی عملکرد صنعت بیمه در جهان در سال 2014
- محاسبه ضریب نفوذ منطقه ای و رشته ای و ضریب نفوذ بیمه بدون احتساب بخش نفت
- محاسبه ارزش افزوده اسمی صنعت بیمه در طی سالهای 90-93و سهم آن از کل ارزش افزوده اقتصاد
با استفاده از روش محاسباتی و کمی، ضریب نفوذ بیمه و ارزش افزوده صنعت با توجه به تیوری های اقتصادی محاسبه شده است و در نهایت به روش تحلیل محتوا روند آمارهای مورد نیاز در طی یک بازه زمانی مشخص مطالعه شده است.
ضریب نفوذ اسمی صنعت بیمه در سال 93 معادل 86؍1درصد می باشد. در این میان سهم بیمه های زندگی از تولید ناخالص داخلی در این سال معادل 19؍0 و ضریب نفوذ بیمه های غیرزندگی معادل 67؍1 می باشد. این شاخص در سال 92 عبارت است از 72؍1 درصد، که در آن سهم بیمه های زندگی 157؍0 و سهم بیمه های غیرزندگی 563؍1 است. همچنین برای سال 91 این شاخص 849؍1 درصد است که بیمه های زندگی 145؍0 درصد و بیمه های غیرزندگی 704؍1 درصد از آن را در بر می گیرد. در نهایت برای سال 90 این شاخص 378؍1 درصد را نشان می دهد و در آن سهم بیمه های زندگی 110؍0 درصد و بیمه های غیر زندگی 268؍1 درصد است.
این شاخص نشانگر این امر است که چه بخشی از درآمد اسمی تولید شده در اقتصاد در طی یک سال در حوزه صنعت بیمه به گردش درآمده است. بر این اساس روند افزایشی شاخص ضریب نفوذ اسمی طی سال های 90 تا 93 نشان دهنده این است که نفوذ بیمه از کل گردش درآمدی کشور در طی این سال ها صعودی بوده و رشد درآمد صنعت بیمه نسبت به رشد درآمد کل کشور بیشتر بوده است.
بر اساس آمار نشریه سیگما، در سال 2014 رتبه ایران بر اساس ضریب نقوذ تخمین زده شده در جهان 62 و در قاره آسیا 15می باشد.
ضریب نفوذ واقعی نشانگر میزان گسترش بیمه گری در اقتصاد (خالص از اثر افزایش قیمت ها در اقتصاد و صنعت بیمه) می باشد این شاخص برای سال پایه 90 محاسبه شده است.بر این اساس ضریب نفوذ واقعی در سال 93 معادل62؍0درصد است. این رقم برای سال 92 معادل 50؍0 درصد، برای سال 91 معادل 57؍0 درصد و برای سال 90 معادل 38؍1 درصد بوده است.
اختلاف ضریب نفوذ بیمه های غیر زندگی ایران و متوسط جهانی از 5؍2 در سال 2002 به 03؍1 در سال 2014 کاهش یافته است، در حالی که اختلاف ضریب نفوذ بیمه های زندگی ایران و متوسط جهانی از 68؍4 در سال 2002 به 21؍3 در سال 2014 کاهش یافته است که بیانگر آن است که تفاوت ضریب نفوذ بیمه های غیرزندگی بین ایران و جهان بسیار کمتر از تفاوت ضریب نفوذ بیمه های زندگی و کل میانگین جهانی است که علت اصلی این تفاوت را باید در عدم گسترش بیمه های زندگی در کشور جستجو کرد.
برای بررسی عملکرد صنعت بیمه در طی سالهای 90 تا 93 به نظر می رسد کارشناسان، تصمیم گیران و سیاستگذاران صنعت باید توجه بیشتری به شاخص های واقعی صنعت بیمه(خالص از تورم) داشته باشند. زیرا تاثیر پذیری تورم صنعت بیمه از تورم اقتصاد ملی اجتناب ناپذیر است. از سوی دیگر مقادیر و شاخص های واقعی صنعت بیمه هستند که به درستی عملکرد صحیح صنعت را در بازه زمانی مذکور واقع نمایی می کنند. به عبارت دیگر گرچه در سال 92ضریب نفوذ (اسمی) بیمه نسبت به سال 91 کاهش داشته است و مجددا ضریب نفوذ بیمه در سال 93 افزایشی شده است با این وجود برای بررسی روند واقعی عملکرد صنعت بیمه بهتر است روند ضریب نفوذ واقعی در طی سال های 91تا 93 را نیز مورد توجه قرار دهیم. روند مذکور نیز همانند روند ضریب نفوذ اسمی بیمه از سال 91تا 92نزولی بوده و در ادامه صعودی می باشد. به منظور علت یابی نوسانات ضریب نفوذ بیمه در بازه زمانی 91تا 93مراجعه به مقادیر شاخص بهای بیمه نامه (برای سال پایه 90) در این بازه زمانی خالی از فایده نیست. شاخص بهای بیمه نامه در سال 91، 58؍414واحد و در سال 92، 25؍589واحد و برای سال93، 41؍610واحد می باشد. به نظر می رسد یکی از دلایل تغییر روند ضریب نفوذ بیمه در سال 93 نسبت به سال 92 و صعودی شدن آن به علت تغییر مدیریت صنعت و عملکرد سیاستگذاران آن باشد.
بر اساس محاسبات تحقیق میزان ضریب نفوذ بیمه های اجتماعی در سال 93، برابر با 123؍9 درصد است. با توجه به ماهیت غیر انتفاعی بیمه های اجتماعی در مقایسه با بیمه های بازرگانی و اجباری بودن این بیمه ها، سهم بیمه های اجتماعی از جذب درآمدهای اقتصادی به طور محسوسی بیشتر از بیمه های بازرگانی است.
بر اساس محاسبات بانک مرکزی، ارزش افزوده صنعت بیمه در سال 1392معادل 10143میلیارد ریال است. که مقدار مذکور در سال 93بالغ بر 38358میلیارد ریال می باشد. هر چند مقدار ارزش افزوده در سال 93 بیشتر از ارزش افزوده سال 91می باشد، با این وجود سهم ارزش افزوده صنعت بیمه از اقتصاد ملی در سال 93 کمتر از مقدار متناظر آن در سال 91و معادل با 35؍0درصد می باشد. به نظر می رسد علی رغم پیشی گرفتن ارزش افزوده صنعت در سال 93 نسبت به سال 91، افزایش و رشد تولید ناخالص داخلی در سال 93نسبت به سال 91 سریعتر از رشد ارز ش افزوده صنعت در این بازه زمانی می باشد. میزان سهم ارزش افزوده صنعت بیمه از اقتصاد کشور 108؍0 درصد در سال 92 است. این مقدار در سال 93 افزایش داشته و معادل 35؍0 درصد است.
به منظور تبیین چرایی نوسانات ارزش افزوده صنعت بیمه در طی سالهای 91تا 93می توان اینگونه عنوان کرد که با توجه به سهم بالای بیمه ایران از پرتفوی صنعت بیمه و نیز زیان این شرکت در سال 92با توجه به صورتهای سود و زیان این شرکت، میزان ارزش افزوده صنعت در سال 1392 کاهش محسوسی داشته است. در سال 93 با توجه سود نشانداده شده در صورت سود و زیان این شرکت مقدار ارزش افزوده مذکور افزایش قابل توجهی داشته است.
در مجموع به نظر می رسد با توجه به رشد مثبت اقتصاد ملی در سال 93، بهبود عملکرد صنعت بیمه نیز به عنوان یکی از نهاد های مالی اقتصاد ملی، منطقی باشد. بهبود عملکرد صنعت بیمه در سال 93 نسبت به سال 92، از سه منظر ضریب نفوذ بیمه، ضریب نفوذ واقعی بیمه و سهم ارزش افزوده صنعت بیمه از کل ارزش افزوده اقتصاد کشور (اسمی و واقعی)، قابل رویت و تشخیص است. روند هر دو شاخص ارزش افزوده و ضریب نفوذ بیمه نشانگر رشد صنعت بیمه در طی دو سال گذشته است.