بررسی تطبیقی حالات نفس در تفسیر المیزان و تفسیر کشف الاسرار

نفس نقشی بسیار مهم و سرنوشت ساز در وجود انسان داشته و کارگردان حرکات، اعمال و اخلاق انسان است و فعالیت آن در وجود انسان بسیار گسترده میباشد. همچنین نفس، صفحه ای است که خدای متعال به مصلحت حیات انسان، تمام غرائز، امیال، شهوات و خواسته ها را برآن ترسیم کرده است و اگر این صحنه با این نقش های گوناگون نبود، زندگی برای انسان معنا و مفهومی پیدا نمیکرد. شناخت مفهوم نفس و بررسی حالات آن براساس آیات و روایات وارده، میتواند تاثیر مثبت بسیاری در رسیدن انسان به سعادت دنیوی و اخروی و جلوگیری از سقوط وی در پرتگاه های گناه و هلاکت داشته باشد. این مقاله به منظور بررسی حالات نفس به لحاظ ایجابی و سلبی و نیز تطابق دیدگاه علامه طباطبایی (رحمه االله علیه) در المیزان و مرحوم میبدی در کشف الاسرار، تدوین گشته و ضمن بیان وجوه افتراق و اشتراک آنها و به فراخور حال، نظرات خواجه عبداالله انصاری که اصل تفسیر میبدی براساس تفسیر وی صورت گرفته است را، بیان کرده است. حالاتی چون اماری6ت، اطمینان نفس، ملامتگری، رضایت و الهام پذیری نفس از جمله حالات مورد بحث در این مجال است که در برخی نسخ عرفانی از آنها به مراتب نفس تعبیر گردیده است. انسان تنها از طریق نفس است که میتواند خدایی شود. لذا اگر نفس را در کنترل خویش در آورد، به رستگاری نائل گشته و با دستیابی به اطمینان نفس، راضی و مرضی گردیده و ورود به بهشت عدن الهی پیدا میکند و اگر مهار نفس سرکش را رها کند، باید منتظر عواقب سوء آن که در نهایت، خلود در آتش سوزان جهنم است، باشد.داده های اولیه ی این اثر با استفاده از روش کتابخانه ای گردآوری شده و با بهره برداری از روش مقارنهای (تطبیقی) تدوین گشته است. این مقاله براساس هدف، پژوهشی بنیادی است.

کلیدواژه ها:

نفس ، تفسیر المیزان ، تفسیر کشف الاسرار.