بررسی ایمنی و ارگونومیک در مدارس ابتدایی منتخب منطقه 4 تهران

زمینه و هدف: عدم دسترسی به آب سالم، سرویس بهداشتی، فضای کافی، تجهیزات مناسب استاندارد و سیستم صحیح جمعآوری زباله به بازدهی نامطلوب آموزشی، پژوهشی و تربیتی دانش آموز منجر می شود. اکنون طراحی میز و نیمکت برای دانشآموز مدرسه ابتدایی براساس داده های تن سنجی و ارگونومی آنان به علت شکل گرفتن استخوان بندی ضرورت محسوب میشود. کاهش محسوس توانایی یادگیری ناشی از اختلالات اسکلتی- عضلانی، خستگی مفرط و اختلالات روانی ازجمله نشانگان حالت نامناسب قرارگیری بدن دانش آموز در محیط مدرسه محسوب می شوند. بنابراین باید از اندازه نامناسب میز و صندلی وفاصله زیاد تخته وایت برد در مدرسه ابتدایی خودداری نمود. کاربرد وسایل با طراحی اصولی، به کاهش خستگی و افزایشیادگیری به علت بهبود تمرکز دانش آموز منجر می شود. براو و همکاران در سال 2018 مطالعه موردی درمورد تن سنجیدانش آموزان مدارس به منظور اهداف ارگونومی انجام دادند. نتایج تحقیق نشان دادند که 46 مطالعه از استانداردهای مربوطهپیروی می کنند. با توجه به بازدیدی که از مدارس ابتدایی شهر تهران انجام شد و مشاهده عدم وجود تجهیزات و فضا براساستن سنجی کودک، و ضرورت وجود این امر و اثرات نامطلوب عدم توجه به این امر ضروری، تحقیقی با عنوان بررسی ایمنی وارگونومیک در مدارس ابتدایی منتخب منطقه 4 تهران در سال 1397 انجام خواهد گرفت.مواد و روش ها: روش تحقیق در این پژوهش توصیفی- تحلیلی خوشه ای می باشد. جامعه آماری این پژوهش را 10 مدرسه ابتدایی منطقه 4 شهر تهران در سال 1397 تشکیل می دهند. قد، وزن، ارتفاع شانه، ارتفاع آرنج، ارتفاع زانو، ارتفاع رکبی،طول باسن- رکبی و پهنای باسن 100 دانش آموز مدارس پسرانه و دخترانه ابتدایی اندازه گیری و پس از مقایسه با ابعاد میز و نیمکت موجود در مدرسه، با استفاده از نرم افزارهای SPSS نسخه 18 و سامانه اطلاغات جغرافیایی Arcview GIS9.3 تحلیل گردید.یافته ها: نتایج نشان داد که ابعاد دو نوع میز و نیمکت موجود با ابعاد آنتروپومتری دانش آموزان تناسب ندارد. ارتفاعنشستنگاه، عمق نشستنگاه، عرض نشستنگاه، ارتفاع تکیه گاه، ارتفاع میز، ارتفاع زیرمیز در میز و نیمکت دارای نشستنگاهمشترک به ترتیب برای 69/5، 56/5، 37/5، 42، 68 و 44 درصد از دانش آموزان و در میز و نیمکت دارای نشستنگاه جداگانه به ترتیب برای 41/5، 38/5، 38، 53/5، 56/5 و 40/5 درصد از دانش آموزان نامناسب بود. میانگین وضعیت ایمنی مدارس ابتدایی دخترانه و پسرانه منتخب منطقه 4 شهر تهران بررسی شده به ترتیب در وضعیت عالی و ضعیف قرار دارند.نتیجه گیری: هر دو نوع میز و نیمکت موجود در مدارس بررسی شده مناسب نیست و میز و نیمکت دارای نشستنگاه جداگانهبهتر از میز و نیمکت دارای نشستنگاه مشترک به دلیل داشتن عمق نشستنگاه مناسب تر و ارتفاع نشستنگاه کم تر می باشد.دانش آموزان پایه های تحصیلی دارای ابعاد آنتروپومتری مختلف هستند بنابراین لزوم استفاده از میز و نیمکت های متناسببرای پایه های مختلف تحصیلی به چشم می خورد. ازجنبه ارگونومی، کاربرد میز و نیمکت دارای اندازه مختلف و متناسب بادانش آموز پایه اول و دوم ابتدایی پیشنهاد می شود. بررسی 10 مدرسه ابتدایی ازجمله نقاط ضعف تحقیق محسوب می شود.

کلیدواژه ها:

ارگونومی ، آنتروپومتری ، ایمنی ، شهر تهران ، مدارس ابتدایی