«بنزین یارانه ای و عدالت اجتماعی ، آیا سیستم فعلی عادلانه است؟»

در سال های اخیر، بحث بنزین یارانه ای و عدالت اجتماعی یکی از موضوعاتی بوده که هم در گفت وگوی روزمره مردم دیده می شود و هم در فضای کارشناسی. پرسش اصلی این است: آیا سیستم فعلی توزیع بنزین واقعا عادلانه است؟ برای پاسخ، لازم است هم از زاویه مردم نگاه کنیم، هم از زاویه منطق اقتصادی و اجتماعی.

یکی از چالش های اصلی این است که یارانه بنزین به صورت یکسان برای همه توزیع نمی شود. کسانی که خودرو دارند از یارانه مستقیم برخوردارند، در حالی که افرادی که خودرو ندارند، یا به ندرت استفاده می کنند، عملا سهم بسیار کمی از یک منبع ملی می برند. این موضوع، به طور طبیعی احساس بی عدالتی ایجاد می کند؛ چون یارانه ای که باید به همه شهروندان برسد، بیشتر به بخشی از جامعه می رسد که مصرف بالاتری دارند.

از سوی دیگر، برخی خانواده ها چند خودرو دارند و ناخواسته سهم بیشتری از یارانه دریافت می کنند، در حالی که خانواده ای با یک خودرو یا بدون خودرو، مصرف و سهم بسیار کمتری دارد. این اختلاف، نه به خاطر بی قانونی یا سوءاستفاده، بلکه به خاطر ساختار فعلی یارانه است که بر «مصرف» استوار شده، نه بر «نیاز» یا «توزیع برابر».

با این حال، نمی توان نادیده گرفت که بسیاری از مردم به همین سهمیه فعلی وابسته اند و افزایش قیمت یا تغییر ناگهانی ساختار می تواند فشار اقتصادی به وجود بیاورد. به همین دلیل، هر تغییری نیاز به برنامه ریزی دقیق، شفافیت و مرحله بندی دارد تا هم عدالت رعایت شود و هم معیشت مردم آسیب نبیند.

در نهایت، مسئله بنزین یارانه ای تنها موضوع قیمت نیست؛ موضوعی است مربوط به شیوه توزیع منابع ملی. بسیاری از کارشناسان معتقدند مدلی که در آن یارانه به هر فرد تعلق بگیرد ، نه صرفا به خودرو ، می تواند تصویر عادلانه تری ایجاد کند. اما اجرای چنین مدل هایی نیازمند زیرساخت، زمان و همراهی جامعه است.

علی نجفی ،خراسان رضوی ،چناران