تاثیر تصمیمات سرمایه گذاری و عدم اطمینان اقتصادی بر سوگیری های مالی رفتاری

پژوهش حاضر با هدف بررسی تاثیر تصمیمات سرمایه گذاری و عدم اطمینان اقتصادی بر سوگیری های مالی رفتاری، شامل اعتمادبه نفس بیش از حد و رفتار توده وار سرمایه گذاران، در شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران انجام شده است. این پژوهش از نظر هدف، کاربردی و از نظر روش، کمی و از نوع علی پس رویدادی است. داده های پژوهش از اطلاعات شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران طی دوره مورد بررسی گردآوری شده و پس از اعمال معیارهای انتخاب نمونه، در قالب داده های پانلی تحلیل شده اند. برای آزمون فرضیه ها از مدل های رگرسیون پانلی با اثرات ثابت و خطاهای استاندارد مقاوم استفاده شده است. متغیر مستقل نخست، نرخ رشد دارایی های ثابت به عنوان شاخص تصمیمات سرمایه گذاری و متغیر مستقل دوم، ضریب تغییرات فروش به عنوان شاخص جانشین عدم اطمینان اقتصادی است. متغیرهای وابسته نیز شامل شاخص های اعتمادبه نفس بیش از حد و رفتار توده وار سرمایه گذاران هستند. نتایج برآورد مدل ها نشان داد که تصمیمات سرمایه گذاری با اعتمادبه نفس بیش از حد رابطه ای مثبت و معنادار دارد؛ به طوری که ضریب برآوردشده این متغیر برابر با 0.089112 و سطح معناداری آن برابر با 0.024636 است. بنابراین، فرضیه نخست پژوهش از نظر جهت رابطه و معناداری آماری تایید می شود. در مقابل، رابطه تصمیمات سرمایه گذاری با رفتار توده وار منفی و معنادار به دست آمد؛ به گونه ای که ضریب برآوردشده برابر با 0.007998- و سطح معناداری آن برابر با 0.000621 است. ازاین رو، با وجود معناداری آماری رابطه، فرضیه دوم که بر تاثیر مثبت تصمیمات سرمایه گذاری بر رفتار توده وار تاکید دارد، به دلیل مغایرت جهت ضریب برآوردشده با جهت پیش بینی شده تایید نمی شود و نتایج از وجود رابطه ای منفی و معنادار حمایت می کنند. همچنین، نتایج نشان داد که شاخص جانشین عدم اطمینان اقتصادی با اعتمادبه نفس بیش از حد رابطه ای مثبت، اما از نظر آماری غیرمعنادار دارد؛ به طوری که ضریب برآوردشده آن برابر با 1.744700 و سطح معناداری آن برابر با 0.114960 است. بنابراین، شواهد آماری کافی برای تایید فرضیه سوم پژوهش به دست نیامد. در خصوص فرضیه چهارم، ضریب شاخص جانشین عدم اطمینان اقتصادی در مدل رفتار توده وار برابر با 0.810360- و سطح معناداری آن برابر با 0.0000000018186 به دست آمد. این نتیجه نشان دهنده وجود رابطه ای منفی و معنادار در سطح یک درصد میان عدم اطمینان اقتصادی و رفتار توده وار است. در نتیجه، فرضیه چهارم که بر تاثیر مثبت عدم اطمینان اقتصادی بر رفتار توده وار دلالت دارد، به دلیل مغایرت جهت رابطه برآوردشده با جهت پیش بینی شده تایید نمی شود؛ بااین حال، رابطه منفی و معنادار میان این دو متغیر از حمایت آماری برخوردار است. در مجموع، یافته های پژوهش نشان می دهد که تصمیمات سرمایه گذاری با هر دو شاخص سوگیری مالی رفتاری ارتباط معنادار دارد؛ به طوری که رابطه آن با اعتمادبه نفس بیش از حد مثبت و با رفتار توده وار منفی است. همچنین، شاخص جانشین عدم اطمینان اقتصادی با اعتمادبه نفس بیش از حد رابطه معناداری نشان نمی دهد، اما رابطه آن با رفتار توده وار منفی و معنادار است. این نتایج بر اهمیت بررسی جداگانه ابعاد مختلف رفتار سرمایه گذاران و توجه به نحوه سنجش عدم اطمینان اقتصادی تاکید دارند. یافته های پژوهش می توانند برای مدیران شرکت ها و سیاست گذاران بازار سرمایه در راستای بهبود شفافیت اطلاعات، ارتقای کیفیت افشای اطلاعات مرتبط با تصمیمات سرمایه گذاری و فراهم کردن زمینه تصمیم گیری آگاهانه تر سرمایه گذاران مفید باشند.

کلیدواژه ها:

تصمیمات سرمایه گذاری ، عدم اطمینان اقتصادی ، اعتمادبه نفس بیش از حد ، رفتار توده وار ، سوگیری های مالی رفتاری