بررسی ویژگی های هنری مقرنس های چوبی بنای مسجد ملامعزالدین مراغه و مقایسه آن با مقرنس های چوبی مشابه آن در ابنیه اصفهان (کاخ چهل ستون، کاخ هشت بهشت، کاخ عالی قاپو) به منظور اجرای کاربردهای جدید برای مقرنس چوب

مقرنس از مهمترین عناصر معماری ایرانی به شمار می رود که در بناهای مختلف تاریخی مورد استفاده قرار گرفته است. این هنر در چند قرن گذشته و در مناطق مختلف ایران دچار دگرگونی هایاجرایی شده است. از طرف دیگر شیوه های اجرایی در این هنر با ابدعات و تغییرات بسیاریصورت گرفته اند . مقرنس چوبی از جمله ابداعات مهم در حوزه معماری سنتیبوده که دگرگونی های قابل توجهی در ساخت ابنیه به وجود آورده است. این شیوه اجرای مقرنس به دو نوع کشیده و معمولی تقسیم می شود. در چند سال گذشته تحقیقاتی چند درباره تحولات هنر مقرنس سازی انجام شده. با این وجود تحقیقات صورت گرفته سبک های اجرایی اینهنر را به خوبی تبیین نکرده است. هدف این تحقیق بررسی فرمی مقرنس های چوبی در نمونه های دوره صفویه در شهرهای اصفهان و مراغه هست. به این منظور مقرنس های چوبی بنای مسجد ملا معزالدین مراغه و کاخ های اصفهان با تحلیل تطبیقی مورد بررسی قرار گرفته. در پژوهش تحلیلی توصیفی حاضر، اطلاعات مورد نیاز به روش اسنادی و میدانی جمع آوری شده . این پژوهش به دنبال احیای ارزش های هنری پیشین، حفظ اصالت میراث تاریخی در عین تداوم حیات آن و ارائه الگوهای کاربردی سازگار با سلیقه معاصر برای کاربردهای نوین است. بر اساس تحلیل های انجام شده، مسیر تکامل مقرنس های چوبی از مسجد ملا معزالدین در مراغه تا کاخ های صفوی در اصفهان، نشان دهنده گذاری تدریجی از سادگی به پیچیدگی (از 4 به 7 قطار) و از خلاقیت بومی به استانداردسازی سلطنتی است. مسجد ملا معزالدین با مقطع هشت ضلعی، ارتفاع غیرمتعارف و استفاده از مصالح بومی، نمادی از نوآوری، تنوع و هویت محلی بود؛ درحالی که کاخ های صفوی با رعایت پروتکل های سلطنتی، ضرورت سرعت اجرا و استفاده از مصالح لوکس، بر نمایش عظمت، پیچیدگی فنی و نقش سازه ای تاکید داشتند. این مطالعه ضمن تبیین سبک های اجرایی متمایز، الگوهای کاربردی برای تداوم حیات این هنر اصیل در معماری معاصر ارائه می دهد.

کلیدواژه ها:

مقرنس چوب ، آثار چوبی صفویه ، هنرهای صفویه ، ابنیه صفوی ، مسجد ملا معزالدین مراغه