آسان سازی قواعد نحو بر اساس بافت و معنای کلام

هدف بنیادینی که علم نحو به منظور دستیابی به آن وضع شد، حراست از زبان عربی در برابر اشتباه در عرصه گفتار و نوشتار و جلوگیری از آشفتگی و هرج و مرج در زبان بود. اما با گذر زمان مسائلی پدید آمد که سبب شد این علم از هدف آغازین خود فاصله بگیرد و دچار انحراف شود. از مهم ترین این مسائل می توان به تاثیرپذیری دانش نحو از دانش هایی هم چون منطق و فلسفه اشاره کرد؛ که ثمره آن، نگاه فلسفی به مسائل زبانی و تحلیل نحوی کلام بر اساس مبانی فلسفی بود. بارزترین نمونه نگاه فلسفی به مسائل نحوی را می توان در نظریه عامل ملاحظه نمود که علم نحو را به طور کامل تحت تاثیر خود قرار داد و آن را فلسفی ساخت. به دنبال آن، مسائلی مانند تقدیر و تاویل در علم نحو متداول شد؛ اسالیب زبانی بر غیر ظاهر حمل گشت؛ و سبب شد نحویان به اموری بپردازند که نه تنها سودمند نبود، بلکه هیچ ارتباطی با علم نحو نداشت. زیرا نه برای گفتار مفید بود و نه از خطا و لغزش زبان جلوگیری می کرد. بنابراین نحویان به مسائلی غیرکاربردی و غیرضروری پرداختند که در نهایت باعث دشواری، پیچیدگی و ابهام قواعد نحو شد. بدین ترتیب، تمام این مسائل سبب شد تا عده ای در قرن بیستم در صدد اصلاح و آسان سازی نحو برآیند. اما تلاش های آنان نیز به سبب برخی کاستی ها چندان موفق نبود. پژوهش حاضر که پژوهشی توصیفی - تحلیلی است و با روش کتابخانه ای انجام شده است، تلاش نموده با تکیه بر نتایج پژوهش های گذشته و برطرف ساختن کاستی های آن ها، دیدگاه جدیدی را برای بررسی قواعد نحو عرضه نماید. الگوی جدیدی که این پژوهش بر مبنای آن تالیف شده است، "تکیه بر بافت و معنای کلام" در بررسی قواعد نحو است. در همین راستا، ابتدا به نقد مبانی نحو سنتی پرداخته و سپس با دیدگاهی زبان شناختی، قواعد نحو را بررسی نموده است. این پژوهش کوشیده است با نوآوری در بررسی قواعد نحو از طریق تغییر اصطلاحات و تقسیم بندی های متداول در نحو سنتی، لغو مبانی فلسفی و پیچیده آن، وضع اصطلاحات جدید، ارائه تقسیم بندی نوین از مباحث نحوی، مطرح ساختن نگرش های زبانی نو، ارائه مبانی نحوی جدید، پرداختن به مباحث کاربردی و عدم بررسی مباحث کم کاربرد، تفاوت لهجه ها، اختلاف نظر دانشمندان و تفاوت دیدگاه مکاتب نحوی در راستای اصلاح و آسان سازی قواعد نحو گام بردارد.

کلیدواژه ها:

نحو سنتی ، قواعد نحو ، آسان سازی ، بافت ، معنای کلام