ارائه مدل تحلیلی از رابطه دیالکتیکی نهاد آموزش و جنبش های اعتراضی؛ تحلیل تطبیقی در آمریکا، انگلستان و فرانسه

رابطه نهاد آموزش و جنبش های اعتراضی از جمله موضوعات بنیادین در نظریه پردازی اجتماعی، جامعه شناسی آموزش و مطالعات جنبش های اجتماعی است که به دلیل کارکردهای دوگانه آموزش در بازتولید نظم موجود و در عین حال بسترسازی برای مقاومت، همواره مورد مناقشه بوده است. این مقاله با هدف گسترش مرزهای دانش در این حوزه، به ارائه و کاربست مدل تحلیلی سه سطحی (شامل تاثیر نهاد آموزش بر جنبش ها، تاثیر جنبش ها بر نهاد آموزش، و بستر تاریخی-اجتماعی به عنوان میانجی) در تحلیل تطبیقی رابطه دیالکتیکی نهاد آموزش و جنبش های اعتراضی در سه کشور آمریکا، انگلستان و فرانسه می پردازد. روش پژوهش، تطبیقی-تحلیلی مبتنی بر سنتز منابع معتبر تاریخی و جامعه شناختی است. یافته ها نشان می دهد که در آمریکا، نظام آموزشی نئولیبرال با تولید نابرابری های طبقاتی و نژادی گسترده، بستر جنبش های عدالت خواهانه مانند اشغال وال استریت و Black Lives Matter را فراهم کرده است؛ در انگلستان، سیاست های ریاضتی و افزایش بی سابقه شهریه ها به کانون اصلی اعتراضات دانشجویی تبدیل شده و اتحادیه های دانشجویی با سابقه تاریخی قوی خود، نقش کلیدی در هدایت این اعتراضات داشته اند؛ و در فرانسه، سنت متمرکز و دولت محور آموزشی از یک سو به عنوان ابزاری برای بازتولید نخبگان و از سوی دیگر به عنوان بستری برای جنبش های رادیکال با پیشینه انقلابی قوی عمل کرده است. در هر سه کشور، جنبش های اعتراضی با خلق فضاهای یادگیری جایگزین، نقد دانش رسمی و تاثیرگذاری بر سیاست های آموزشی، نقش کنشگران پداگوژیک را ایفا کرده اند. یافته ها نشان می دهد که مدل سه سطحی از توانایی تحلیلی بالایی برای مطالعات تطبیقی برخوردار است و می تواند چارچوبی نظری برای تحلیل نقش آموزش در جنبش های اجتماعی در بافت های گوناگون ارائه دهد. نتایج بر ضرورت توجه به بسترهای تاریخی و سیاسی خاص هر کشور برای فهم ماهیت دیالکتیکی این رابطه تاکید دارد.

کلیدواژه ها:

نهاد آموزش ، جنبش های اعتراضی ، دیالکتیک ، پداگوژی انتقادی ، تحلیل تطبیقی