طراحی الگوی دانشجوی ایده آل در دانشگاه های دولتی ایران: مقطع کارشناسی

هدف : این پژوهش با هدف طراحی و تبیین الگوی دانشجوی ایده آل در نظام آموزش عالی ایران انجام شده است. پژوهش تلاش دارد تا با شناسایی ویژگی ها و ابعاد مختلف دانشجوی ایده آل و بررسی عوامل موثر بر شکل گیری آن، چارچوبی جامع برای بهبود کیفیت آموزش و پرورش دانشجویان ارائه دهد . روش: این مطالعه با رویکرد کیفی به صورت استقرایی اکتشافی انجام شد. ابتدا، یک مرور نظام مند با استفاده از دستورالعمل PRISMA بر روی 47 سند شامل مقالات، رساله ها و پایان نامه های مرتبط با موضوع انجام شد تا ابعاد و مولفه های دانشجوی ایده آل استخراج شوند. در ادامه، مصاحبه های نیمه ساختاریافته با 16 نفر از استادان خبره در حوزه آموزش عالی از یازده دانشگاه و موسسه آموزش عالی کشور انجام گرفت. داده های حاصل از مصاحبه ها با استفاده از نرم افزار MaxQDA تحلیل و کدگذاری شدند . یافته ها: تحلیل داده ها نشان داد که دانشجوی ایده آل دارای سه بعد اصلی شامل ویژگی های فردی، اجتماعی و حرفه ای است که این ابعاد از 13 مولفه و 72 نشانگر تشکیل می شوند. از برجسته ترین ویژگی های شناسایی شده می توان به کنشگری، تفکر تحلیلی و انتقادی، تعهد و مسئولیت پذیری، انگیزه، علاقه و اشتیاق، هویت تلاشگر، مطالعه جدی و عمیق و پرسشگری اشاره کرد. همچنین، پژوهش چهار دسته و 19 مولفه موثر بر شکل گیری دانشجوی ایده آل را شناسایی کرد: عوامل فردی، نهادی، محیطی-زیرساختی و فرهنگی-اجتماعی. از برجسته ترین این عوامل می توان به قوانین و سیاست های کلان، سیطره ایدئولوژی و حاکمیت، کیفیت نظام آموزشی، نقش استاد، نظام پذیرش دانشجو و تجربیات قبلی دانشجویان اشاره کرد . نتیجه گیری : نتایج پژوهش نشان می دهد که ویژگی های دانشجوی ایده آل و عوامل موثر بر آن تحت تاثیر بافت های فرهنگی و اجتماعی مختلف قرار دارند. برای دستیابی به ویژگی های دانشجوی ایده آل، نیاز به یک رویکرد جامع و تطبیقی در طراحی برنامه های آموزشی و پرورشی است. الگوی پیشنهادی این پژوهش می تواند به عنوان ابزاری مفید برای ارتقاء کیفیت آموزش و پرورش دانشجویان در نظام آموزش عالی ایران مورد استفاده قرار گیرد. علاوه بر این، پژوهش به اهمیت توجه به عوامل فرهنگی و اجتماعی در طراحی برنامه های آموزشی اشاره کرده و پیشنهادهایی برای تحقیقات آتی ارائه داده است.

کلیدواژه ها:

مفهوم ایده آل ، دانشجوی ایده آل ، الگوی دانشجوی ایده آل ، دانشگاه های دولتی