بررسی ظرفیت های تبلیغی در روش های پیشگیری از جرم در حقوق موضوعه ایران و فقه امامیه

با توجه به ضرورت مقابله با پدیده جرم، طراحی برنامه های پیشگیری نیازمند تطبیق با زمینه های ملی و محلی است. از آنجا که ایران کشوری اسلامی با باورهای دینی عمیق است، رویکردهای پیشگیری از جرم ناگزیر بر آموزه های اسلامی استوار خواهند بود. اسلام به عنوان دینی جامع و کامل، مقررات جزایی انعطاف پذیری دارد و با بهره گیری از راهکارهای پیش بینی شده در احکام شرعی، می توان گام های موثری در جلوگیری از وقوع جرم برداشت. توجه به تعالیم دینی در حوزه پیشگیری از جرم، برای نظام قضایی مبتنی بر احکام اسلامی، از اولویت والایی برخوردار است. این پژوهش به روش توصیفی-تحلیلی و با رویکرد کتابخانه ای، به بررسی ظرفیت های تبلیغی در روش های پیشگیری از جرم در حقوق موضوعه ایران و فقه امامیه پرداخته است. یافته ها نشان می دهد که اقدامات پیشگیرانه در برابر جرم، بزهکاری و انحراف، بخشی از اصول قضایی اسلام و سیاست جنایی این آیین محسوب می شود و طیف گسترده ای از فعالیت های تربیتی، آموزشی، اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی و سیاسی را در بر می گیرد. از مهم ترین رویکردهای پیشگیری می توان به پیشگیری توسعه مدار، محیطی، وضعی، اجتماعی و محله مدار اشاره کرد. همچنین مداخلات پیشگیرانه به سازوکارهای اجتماعی، فردی، وضعی و در نهایت انتظامی و کیفری تقسیم پذیر است. نتایج نشان می دهد که پیشگیری کنشی یا «غیرکیفری» که خارج از نظام عدالت کیفری اعمال می شود، به دلیل کارایی محدود پیشگیری کیفری و هزینه های سنگین مالی و انسانی آن، کارآمدتر است و با کنترل عوامل اجتماعی، افراد در آستانه بزهکاری را با راهکارهای مناسب به مسیر صحیح هدایت می کند. از جمله آموزه های اخلاقی موثر در این زمینه می توان به تقوا، عفو و گذشت، انفاق و احسان، حسن ظن، نماز و ذکر مستمر، روزه و مجاهده با نفس، و امر به معروف و نهی از منکر اشاره کرد که هر یک ظرفیت بالایی در پیشگیری از جرایم و انحرافات دارند.

کلیدواژه ها:

پیشگیری از جرم ، حقوق موضوعه ایران ، فقه امامیه ، آموزه های دینی ، پیشگیری غیرکیفری