«از مشاهده تا کشف: تاثیر یادگیری آزمایش محور بر تعمیق یادگیری، مهارت های علمی و عملکرد تحصیلی دانش آموزان در درس علوم تجربی»

هدف پژوهش حاضر، بررسی تاثیر یادگیری آزمایش محور بر تعمیق یادگیری، مهارت های علمی و عملکرد تحصیلی دانش آموزان در درس علوم تجربی است. آموزش سنتی علوم که بر انتقال اطلاعات و حفظ کردن مفاهیم استوار است، اغلب به یادگیری سطحی، ضعف در مهارت های فرآیندی و ناتوانی دانش آموزان در به کارگیری دانش در موقعیت های واقعی می انجامد. پرسش اصلی پژوهش این است که آیا آموزش مبتنی بر انجام آزمایش عملی، در مقایسه با روش سخن گوی مرسوم، می تواند این سه مولفه را به طور معنادار ارتقا دهد. روش پژوهش از نوع نیمه آزمایشی با طرح پیش آزمون پس آزمون با گروه گواه بود. جامعه آماری شامل دانش آموزان پایه نهم متوسطه اول در سال تحصیلی 1403–1404 و نمونه پژوهش شامل 60 دانش آموز بود که به شیوه در دسترس انتخاب و به دو گروه آزمایش (30 نفر) و گواه (30 نفر) گمارده شدند. گروه آزمایش طی هشت هفته با رویکرد آزمایش محور مبتنی بر چرخه یادگیری 5E آموزش دید و گروه گواه همان محتوا را به روش سنتی دریافت کرد. ابزارهای پژوهش شامل آزمون محقق ساخته عملکرد تحصیلی، سیاهه مشاهده مهارت های علمی و پرسشنامه تعمیق یادگیری بود که روایی آن ها با نظر متخصصان و پایایی آن ها با ضریب آلفای کرونباخ تایید شد. داده ها با تحلیل کوواریانس (آنکووا) تحلیل شد. یافته ها نشان داد پس از کنترل اثر پیش آزمون، دانش آموزان گروه آزمایش در هر سه مولفه تعمیق یادگیری، مهارت های علمی و عملکرد تحصیلی عملکرد به مراتب بالاتری نسبت به گروه گواه داشتند و تفاوت مشاهده شده در سطح اطمینان 95 درصد معنادار بود؛ به گونه ای که اندازه اثر در حد زیاد برآورد شد. بر اساس این یافته ها می توان نتیجه گرفت که تبدیل آزمایشگاه از محلی برای تایید گفته های معلم به بستری برای پرسش گری، فرضیه سازی و کشف، مسیر موثری برای گذار دانش آموز «از مشاهده تا کشف» است و ادغام یادگیری آزمایش محور در برنامه درسی علوم تجربی توصیه می شود.

کلیدواژه ها:

یادگیری آزمایش محور ، علوم تجربی ، مهارت های علمی ، تعمیق یادگیری ، عملکرد تحصیلی ، ساختن گرایی