بررسی عملکرد حل مسئله و طرح مسئله دانشجو معلمان کارشناسی آموزش ابتدایی در تعمیم جبری الگو های خطی

الگوی خطی به عنوان یکی از مباحث کلیدی در یادگیری الگوهای عددی در ریاضیات مدرسه شناخته می شود، اما هنوز بسیاری از دانش آموزان در تعمیم این الگو با مشکلاتی روبه رو هستند. با آموزش مهارت های حل مسئله و طرح مسئله به دانشجومعلمان و ایجاد درک عمیق تری از مفاهیم الگوی خطی در آن ها، می توان به کاهش این مشکلات کمک کرد. به همین دلیل، هدف اصلی این پژوهش، بررسی نحوه عملکرد دانشجومعلمان کارشناسی آموزش ابتدایی در حل و طرح مسائل تعمیم جبری الگوهای خطی است. جامعه آماری این تحقیق شامل تمامی دانشجومعلمان کارشناسی آموزش ابتدایی در شهرهای همدان و سنندج در نیم سال تحصیلی 1404-1403 است. در این مطالعه، 116 نفر از دانشجومعلمان این دو شهر به روش نمونه گیری تصادفی خوشه ای انتخاب شدند. این پژوهش از نظر هدف، کاربردی و از نظر اجرا، توصیفی-پیمایشی است. ابزار گردآوری داده ها، آزمون محقق ساخته شامل 6 تکلیف حل مسئله و 2 تکلیف طرح مسئله بود که روایی صوری و محتوایی آن توسط تعدادی از اساتید آموزش ریاضی و معلمان ریاضی تایید گردید و ضریب آلفای کرونباخ 0/865 به دست آمد که نشان دهنده پایایی مناسب آن است. برای تجزیه و تحلیل داده ها، از روش های آمار توصیفی (میانگین، جداول و نمودارها) و روش های آمار استنباطی (آزمون خی دو پیرسون و ضریب همبستگی وی کرامر) در نرم افزار SPSS26 استفاده شده است. نتایج این پژوهش حاکی از آن بود که دانشجومعلمان در حل مسائل مرتبط با تعمیم جبری الگوهای خطی عملکرد قابل قبولی از خود ارائه داده اند و بیش از نیمی از پاسخ های آن ها در سطح سه (حل مسئله درست) ارزیابی شده است. بررسی پاسخ های دانشجومعلمان نشان داد که آن ها در حل انواع مختلف تکالیف تعمیم جبری الگوهای خطی، از جمله تعمیم دور و تعیین معکوس با چالش هایی مواجه هستند. همچنین، راهبرد صریح به عنوان محبوب ترین روش حل مسئله در میان دانشجومعلمان شناخته شد. علاوه بر این، تاثیر جنسیت و رشته تحصیلی مقطع متوسطه دانشجومعلمان بر عملکرد آن ها در حل مسائل تعمیم جبری الگوهای خطی نیز مشخص گردید. بررسی داده های به دست آمده از آزمون طرح مسئله نشان داد که دانشجومعلمان در مولفه سیالی خلاقیت عملکرد بهتری نسبت به مولفه های انعطاف پذیری و اصالت از خود نشان داده اند و بیشتر آن ها با به کارگیری روش جایگزینی، مسائل مشابهی با مسائل ارائه شده طراحی کرده اند. همچنین، عملکرد خلاقانه دانشجومعلمان در طرح مسئله به طورکلی پایین بود و دانشجومعلمان دختر در این زمینه عملکرد بهتری نسبت به دانشجومعلمان پسر داشتند. در نهایت، نتایج نشان داد که دانشجومعلمان رشته ادبیات و علوم انسانی در زمینه خلاقیت عملکرد بهتری نسبت به دانشجومعلمان سایر رشته ها دارند.

کلیدواژه ها:

تعمیم جبری ، حل مسئله ، طرح مسئله ، دانشجو معلمان ، الگوی خطی ، خلاقیت.