بررسی رابطه سواد رسانه ای با مشارکت فعال دانش آموزان در فرایند یادگیری

گسترش فناوری های ارتباطی و حضور روزافزون رسانه های دیجیتال در زندگی کودکان و نوجوانان، محیط یادگیری مدرسه را با تغییرات اساسی مواجه کرده است. دانش آموز امروز تنها دریافت کننده اطلاعات ارائه شده از سوی معلم و کتاب درسی نیست، بلکه به حجم گسترده ای از پیام ها، تصاویر، فیلم ها، شبکه های اجتماعی، پایگاه های اطلاعاتی و محتوای آموزشی دیجیتال دسترسی دارد. در چنین شرایطی، برخورداری از سواد رسانه ای می تواند نقش مهمی در چگونگی انتخاب، تحلیل، ارزیابی و تولید اطلاعات و در نتیجه در کیفیت مشارکت دانش آموزان در فرایند یادگیری داشته باشد. پژوهش حاضر با هدف بررسی رابطه سواد رسانه ای با مشارکت فعال دانش آموزان در فرایند یادگیری و با روش مروری تحلیلی انجام شده است. در این مطالعه، با بررسی ادبیات نظری و یافته های پژوهش های داخلی و خارجی، ابعاد سواد رسانه ای شامل دسترسی و استفاده هدفمند از رسانه، تحلیل و ارزیابی پیام ها، تفکر انتقادی، تولید و اشتراک محتوای رسانه ای و رفتار مسئولانه در محیط دیجیتال بررسی شده و ارتباط آن ها با مشارکت شناختی، رفتاری، عاطفی و تعاملی دانش آموزان تبیین شده است. یافته های مطالعات بررسی شده نشان می دهد سواد رسانه ای صرفا توانایی استفاده فنی از ابزارهای دیجیتال نیست، بلکه مجموعه ای از دانش، نگرش و مهارت است که می تواند دانش آموز را از مصرف کننده منفعل اطلاعات به یادگیرنده ای فعال، پرسشگر، تحلیلگر و تولیدکننده محتوا تبدیل کند. پژوهش های تجربی نیز از وجود رابطه مثبت میان سواد رسانه ای یا سواد رسانه های اجتماعی و ابعاد مختلف درگیری و مشارکت یادگیری حمایت می کنند. بر این اساس، توسعه سواد رسانه ای در مدرسه، آموزش اعتبارسنجی اطلاعات، استفاده از روش های یادگیری مشارکتی، تولید محتوای دانش آموزی و طراحی فعالیت های مبتنی بر حل مسئله می تواند زمینه افزایش مشارکت فعال دانش آموزان را فراهم سازد. در پایان، پیشنهادهایی برای معلمان، مدیران مدارس و برنامه ریزان آموزشی ارائه شده است

کلیدواژه ها:

سواد رسانه ای ، مشارکت فعال ، مشارکت دانش آموزان ، فرایند یادگیری ، تفکر انتقادی ، رسانه های دیجیتال ، یادگیری مشارکتی