بررسی تطبیقی عملکرد کارگزاران وصول مطالبات معوق شهرداری با رویکرد بازطراحی شیوه نامه نظارت و ارائه مدل جامع ارزیابی (مطالعه موردی: منطقه 2 شهرداری مشهد)

مقدمه و هدف: شهرداری ها به عنوان نهادهای اصلی ارائه دهنده خدمات شهری، بخش قابل توجهی از منابع مالی خود را از محل وصول عوارض و بهای خدمات شهری تامین می کنند. با این حال، یکی از مهم ترین چالش های فراروی شهرداری ها در سال های اخیر، مشکل وصول مطالبات معوق بوده است. در این راستا، شهرداری ها از ظرفیت کارگزاران وصول مطالبات معوق برای بهبود نرخ وصول استفاده می کنند. پژوهش حاضر با هدف بررسی تطبیقی عملکرد کارگزاران وصول مطالبات معوق و ارائه مدل جامع ارزیابی با رویکرد بازطراحی شیوه نامه نظارت در منطقه 2 شهرداری مشهد انجام شده است. روش شناسی: این پژوهش از نظر هدف، کاربردی-توسعه ای و از نظر روش، توصیفی-تحلیلی با رویکرد آمیخته (کمی-کیفی) است. داده های مورد نیاز از دو منبع اصلی گردآوری شده است: (1) فایل جامع پرونده های کمیسیون ماده 77 شامل اطلاعات 239 فقره پرونده از سال 1398 تا 1405، و (2) گزارش تطبیقی کارگزاران وصول درآمد منطقه 2 شامل 140 ردیف صورت وضعیت از 3 شرکت کارگزار. تحلیل داده ها با استفاده از روش های آمار توصیفی، تحلیل تطبیقی، تحلیل محتوای کیفی و تحلیل روند انجام شده است. یافته ها: یافته ها نشان می دهد که از مجموع 236 رای محکومیت صادره در کمیسیون ماده 77، تنها 7/37 درصد (حدود 90 پرونده) منجر به وصول شده و 3/62 درصد (حدود 149 پرونده با ارزش بیش از 1,500 میلیارد ریال) همچنان در مرحله عدم وصول باقی مانده است. همچنین بررسی 140 ردیف صورت وضعیت از 3 شرکت کارگزار نشان می دهد که مجموع مغایرت های محاسباتی شناسایی شده بالغ بر 3,570,000,000 ریال می باشد. مجموع جرایم قابل وصول از کارگزاران نیز بالغ بر 48,000,000,000 ریال برآورد شده است. پرونده های بانکی با نرخ عدم وصول بالای 80 درصد، چالش برانگیزترین گروه پرونده ها را تشکیل می دهند. تحلیل روند سالانه نشان دهنده نوسان معنادار در نرخ وصولی است که عمدتا ناشی از ضعف در فرآیندهای پس از صدور رای، عدم هماهنگی با اداره ثبت و محدودیت های ساختاری کمیسیون ماده 77 می باشد. نتیجه گیری: شیوه نامه فعلی نظارت بر کارگزاران (ویرایش 4 - خرداد 1403) با وجود پیشرفت های نسبی، همچنان دارای کاستی های قابل توجهی است که مهم ترین آنها عبارتند از: فقدان شاخص های دقیق ارزیابی، غیرپویا بودن، نبود سامانه نظارتی، عدم پیش بینی آموزش و نبود ضمانت اجرایی کافی. بر اساس یافته ها، شیوه نامه جدیدی با 8 فصل و 32 ماده، شامل نظام ارزیابی عملکرد با 6 شاخص اصلی، فرمول های جدید محاسبه حقالزحمه مبتنی بر عملکرد و سازوکار نظارت هوشمند با استفاده از سامانه تطبیق خودکار و داشبورد عملکرد لحظه ای طراحی شده است. اجرای این طرح منجر به شناسایی و اصلاح مغایرت های محاسباتی به مبلغ 3,570,000,000 ریال و اعمال جرایم قابل وصول به مبلغ 48,000,000,000 ریال گردیده است.

کلیدواژه ها:

کمیسیون ماده 77 ، کارگزاران وصول ، شیوه نامه نظارت ، مطالبات معوق ، ارزیابی عملکرد ، شهرداری مشهد ، وصول درآمد