مسولیت مدنی در حقوق ایران

چکیده مسئولیت مدنی یکی از مهم ترین شاخه های علم حقوق است که به بررسی شرایط و آثار جبران خسارت های واردشده بر اشخاص می پردازد. در نظام های حقوقی مختلف، از جمله حقوق ایران، مسئولیت مدنی جایگاه ویژه ای دارد و پیوندی عمیق با اصول اخلاقی، فقهی و اجتماعی دارد. این نهاد حقوقی، ضامن نظم اجتماعی و ابزار تحقق عدالت در روابط میان افراد است .در این پژوهش تلاش شده است تا با نگاهی جامع به ابعاد مختلف مسئولیت مدنی، از مفاهیم پایه تا موضوعات نوظهور مانند مسئولیت ناشی از فناوری های نوین، چارچوبی دقیق و علمی برای درک بهتر آن فراهم گردد. همچنین با مروری بر آراء قضایی و بررسی تطبیقی با نظام های حقوقی دیگر، تلاش شده تا تصویر دقیق تری از جایگاه این نهاد در حقوق معاصر ارائه شود. در حقوق سنتی و فقه ما احکام و قواعد متفاوتی در مورد ایراد خسارت جانی و مالی به غیر در قالب قاعده اتلاف، ضمان دیه، غصب، مزاحمت مطرح بوده است. شرایط ایجاد ضمان و آثار آن در هر یک از این مباحث مستقل و متفاوت از دیگری بوده است. ولی حقوق مسئولیت مدنی، به معنای نوین و منسجم امروزی، دارای احکام، قواعد و شرایطی کلی و منسجم است. درواقع حقوق مسئولیت مدنی، به عنوان تاسیس حقوقی مستقل، به تمام مباحث و مصادیق جبران خسارت، به صورت یکجا و سازمان یافته می پردازد و حتی مواردی نظیر تکلیف به پرداخت و جبران خسارت معنوی را، که در فقه اسلامی جایگاه چندانی ندارد، در چارچوب این مباحث و شرایط کلی در بر می گیرد. با توجه به حاکمیت فقه اسلامی بر حقوق جدید ایران پس از انقلاب اسلامی، لازم است که حقوق مسئولیت مدنی به نحوی تعریف شود و ارتباط آن با احکام و ابواب فقهی به نحوی تبیین و مشخص گردد که موجب سوءتعبیر و ناهماهنگی با احکام فقهی و برداشت اشتباه از فقه اسلامی نگردد

کلیدواژه ها:

مسولیت ، تقصیر ، زیاندیده ، اتلاف ، بی مبالاتی ، ضمان