بهسازی و بازسازی بافت های فرسوده شهری قم با رویکرد شهر هوشمند (نمونه موردی: محله چهل اختران)

بافت های فرسوده شهری به عنوان بازمانده ای از الگوهای تاریخی توسعه و چالش های معاصر شهری، نیازمند رویکردها و استراتژی های نوآورانه برای مدیریت و بازآفرینی هستند. شهر قم با دارا بودن میراث فرهنگی غنی و جمعیت پویا، دارای محلاتی است که به شدت تحت تاثیر فرسودگی کالبدی، کمبود زیرساخت ها و آسیب پذیری اجتماعی قرار دارند. روش های سنتی بازآفرینی شهری غالبا قادر به رفع علل بنیادین این فرسودگی ها نیستند، به ویژه در مواجهه با نیازهای نوین شهری. این پژوهش با هدف ارائه چارچوبی مفهومی برای ادغام اصول شهر هوشمند در فرآیند بهسازی و بازآفرینی محلات فرسوده قم طراحی شده است. روش شناسی پژوهش، توصیفی-تحلیلی با رویکرد ترکیبی (کیفی و کمی) است. بخش کیفی شامل بررسی و تحلیل گسترده ادبیات موضوع و اسناد شهری مرتبط است و بخش کمی با استفاده از سامانه های اطلاعات جغرافیایی (GIS) و سنجش از راه دور، میزان فرسودگی و فرصت های موجود برای هوشمندسازی محله را ارزیابی می کند. فرضیه اصلی پژوهش بر این مبناست که ادغام فناوری های داده محور، شامل اینترنت اشیا و پلتفرم های مدیریت شهری، در مدل های بازآفرینی، اثربخشی، تاب آوری و پایداری پروژه های بهسازی را افزایش می دهد. یافته های مقدماتی نشان می دهند که اجرای زیرساخت های هوشمند در حوزه هایی مانند مدیریت بحران (به ویژه تاب آوری در برابر زلزله)، بهینه سازی مصرف انرژی و ارتقای خدمات عمومی می تواند به طور مستقیم مقاومت و عملکرد محلات فرسوده را بهبود بخشد. در نهایت، این پژوهش یک الگوی مفهومی برای بازآفرینی هوشمند محلات فرسوده ارائه می دهد که می تواند به عنوان راهنمایی علمی و عملی برای برنامه ریزان شهری، مدیران و پژوهشگران در جهت توسعه پایدار و احیای بافت های آسیب پذیر شهری مورد استفاده قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

بافت فرسوده ، بازآفرینی شهری ، شهر هوشمند ، قم ، اینترنت اشیا (IoT) ، توسعه پایدار شهری