کاربست مفهوم عقل پوپولیستی در تحلیل جنبش های اجتماعی جدید (مقایسه غرب، خاورمیانه و ایران)

جنبش های اجتماعی جدید با برجسته سازی اصل هویت که می توانند در لحظات مختلف چهره های قومیتی، جنسیتی و یا فرهنگی به خود بگیرند، شناخته می شوند. این مدل از جنبش ها که یک سبک زندگی جدید را دنبال می کنند، از نظر متفکرانی نظیر لاکلائو ماحصل بحران نمایندگی در نظام های دموکراتیک تلقی می شوند. پرسش اصلی پژوهش حاضر این است که، مفهوم عقل پوپولیستی چه کاربردی برای تحلیل جنبش های اجتماعی جدید دارد؟ در پاسخ به این پرسش، فرضیه پژوهش بر این باور است که در جنبش های اجتماعی جدید، شکل گیری عقل پوپولیستی موجب می شود علیرغم تکثر مطالبات گروه های مختلف فعال در جنبش، نوعی اراده جمعی شکل گیرد و مردم در مقام کنشگر سیاسی ظاهر شوند. جهت تبیین این فرضیه، از یک چارچوب نظری ترکیبی با ارکان ذیل بهره جستیم: نظریه جنبش های اجتماعی جدید و نظریه عقل پوپولیستی. نظریه جنبش های اجتماعی جدید به ما کمک می کند تا جنبش های مورد بحث در پژوهش را فهم کنیم. در دوران حاضر، جنبش های اجتماعی جدید به مثابه یک سوژه فعال در برابر نظم موجود عمل می کنند. در این مدل از جنبش ها، وحدت در عین کثرت از طریق تعاملات غیر سلسله مراتبی اتفاق می افتد. همچنین برای فهم چگونگی ظهور این سوژه جمعی فعال و مفصل بندی مطالبات هم ارز، به نظریه عقل پوپولیستی متوسل شدیم. در این پژوهش از روش تطبیقی بهره برده ایم و این مدل از جنبش ها را در سه بستر متفاوت یعنی غرب، خاورمیانه و ایران تحلیل و بررسی نموده ایم. در هر سه بستر شاهد کثرت مطالبات و گروه های اجتماعی حاضر، عبور از مجرای کلان سیاست با کنشگری مستقیم و خرده سیاست ها، و افقی بودن جنبش ها بوده ایم.

کلیدواژه ها:

ایران متاخر ، بهار عربی ، پودموس ، جنبش های اجتماعی جدید ، کنشگری سیاسی ، عقل پوپولیستی.