نقش رهبری دیجیتال مدیران مدارس در پذیرش و به کارگیری هوش مصنوعی در فرایندهای آموزشی

گسترش هوش مصنوعی مولد، کاربست این فناوری را از موضوعی حاشیه ای به مسئله ای مدیریتی و آموزشی در مدرسه تبدیل کرده است. پرسش اصلی آن است که پذیرش و به کارگیری هوش مصنوعی در فرایندهای آموزشی، تحت چه نوع رهبری و با کدام ملاحظات اخلاقی و یادگیری محور صورت می گیرد. مقاله حاضر با روش توصیفی–تحلیلی و مطالعه اسنادی استدلال می کند که این پذیرش بیش از دسترسی به سخت افزار، تابع رهبری دیجیتال مدیر مدرسه است. مقصود از رهبری دیجیتال مجموعه ای از اقدامات شامل تدوین چشم انداز یادگیری در بستر فناوری، برخورداری مدیر از سواد داده و هوش مصنوعی، تامین زیرساخت و زمان توسعه حرفه ای، ایجاد فضای ایمن برای آزمایش آموزشی، و استقرار حکمرانی اخلاقی داده است. بر اساس مدل پذیرش فناوری و نظریه یکپارچه پذیرش و استفاده از فناوری، این اقدامات بر سودمندی ادراک شده، سهولت استفاده، نفوذ اجتماعی و شرایط تسهیل گر معلمان اثر می گذارد و قصد آنان را برای کاربرد مسئولانه هوش مصنوعی افزایش می دهد. کاربرد موجه این فناوری در دبیرستان، سپردن کامل تکلیف به ماشین نیست، بلکه تشخیص زودتر بدفهمی، تنظیم تکلیف متناسب با سطح دانش آموز، ارائه بازخورد دقیق تر و اختصاص زمان آزادشده به تعامل آموزشی کلاس است. یافته ها نشان می دهد رهبری تحول گرای دیجیتال، هوش مصنوعی را جایگزین معلم تلقی نمی کند و آن را در خدمت شخصی سازی یادگیری، کاهش بار وظایف تکراری و تصمیم گیری داده محور قرار می دهد. در غیاب چنین رهبری، احتمال مقاومت معلمان، استفاده هدایت نشده دانش آموزان یا کاربرد سطحی ابزار افزایش می یابد. مدیر جهت گیری راهبردی و مشروعیت خط مشی را تعیین می کند و معاون آموزشی واسط اجرای آن در کلاس، گروه آموزشی و بازدید درسی است. مقاله در پایان، الگوی هفت مرحله ای اجرا، پیش نویس منشور کاربرد هوش مصنوعی و چک لیست راهبری را ارائه می دهد.

کلیدواژه ها:

پذیرش فناوری ، رهبری دیجیتال ، فرایندهای آموزشی ، مدیران مدارس ، هوش مصنوعی