معرفی و بررسی نسخه شناسانه یک مجموعه موروثی نسخ خطی و چاپی کهن؛ سندی از میراث مکتوب یک خاندان

این پژوهش به معرفی و بررسی نسخه شناسانه مجموعه ای متشکل از هشت نسخه خطی و چاپی کهن می پردازد که طی چند نسل به صورت موروثی در یک خانواده محفوظ مانده و اکنون محور تحقیق نویسنده میباشد. قدمت تخمینی این آثار میان صد تا صد و سی سال است. بیشتر نسخه ها به موضوعات دینی، قرآنی و تفسیری اختصاص دارند و یک یا دو نسخه نیز به شعر عربی و مضامینی مرتبط با شناخت وقایع زندگی بشر پرداخته اند. نسخه های قدیمی تر مجموعه با پوست گاو و آهو مجلد و به صورت دست دوز صحافی شده و در پوشش پارچه ای نگهداری می شوند؛ برخی از آن ها نیز حاشیه نویسی هایی دارند که توضیحاتی تکمیلی بر متن اصلی ارائه می دهند. با اینکه مجموعه های خصوصی و خانوادگی نقشی مهم در انتقال بین نسلی میراث مکتوب دارند، کمتر مورد توجه قرار گرفته اند؛ همین خلا، انگیزه اصلی این پژوهش را شکل داده است. روش پژوهش کیفی و مبتنی بر مصاحبه نیمه ساختاریافته با نگهدارنده کنونی مجموعه بوده که با مشاهده مستقیم و توصیف نسخه شناسانه هر یک از آثار تکمیل شده است. یافته ها نشان می دهد که این مجموعه، فارغ از ارزش محتوایی، به دلیل استمرار نگهداری خانوادگی و پیوند عاطفی نسل ها با آن، جایگاهی ویژه به عنوان سند میراث فرهنگی خاندان یافته است. در عین حال، فرسودگی مشهود در برخی صفحات، به ویژه نسخه هایی با جلد پوستی، ضرورت مستندسازی فوری و مشورت با متخصصان حفاظت و مرمت را آشکار می سازد. این پژوهش با تمرکز بر یک مجموعه خصوصی می کوشد گامی در جهت پر کردن خلا پژوهشی موجود درباره میراث مکتوب غیررسمی بردارد و الگویی روش شناختی برای مطالعه مجموعه های مشابه پیشنهاد دهد.

کلیدواژه ها:

حفاظت اسناد ، مصاحبه ، نسخه خطی ، نسخه شناسی ، میراث خانوادگی ،