نقش صفات تاریک شخصیت و حمایت اجتماعی همسالان در پیش بینی خودکارآمدی پرهیز از مواد در جوانان دارای سابقه مصرف ماری جوانا

چکیده هدف: خودکارآمدی پرهیز از مواد یکی از متغیرهای مهم در فرایند پیشگیری از بازگشت به مصرف و تداوم پرهیز در افراد دارای سابقه مصرف مواد است. با توجه به نقش ویژگی های شخصیتی و عوامل اجتماعی در رفتارهای مرتبط با مصرف مواد، پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش صفات تاریک شخصیت و حمایت اجتماعی همسالان در پیش بینی خودکارآمدی پرهیز از مواد در جوانان دارای سابقه مصرف ماری جوانا انجام شد. روش: پژوهش حاضر از نوع توصیفی همبستگی بود. جامعه آماری پژوهش شامل مصرف کنندگان مواد دارای سابقه سوءمصرف ماری جوانا بود که از کمپ های ترک اعتیاد شهرستان داراب انتخاب شدند. نمونه پژوهش شامل 180 نفر بود که به روش نمونه گیری در دسترس انتخاب شدند. برای گردآوری داده ها از مقیاس 12 گویه ای صفات تاریک شخصیت، مقیاس خودکارآمدی پرهیز از مواد و پرسشنامه حمایت اجتماعی همسالان استفاده شد. داده ها با استفاده از ضریب همبستگی پیرسون و تحلیل رگرسیون چندگانه همزمان در نرم افزار SPSS تحلیل شدند. یافته ها: نتایج نشان داد که صفات تاریک شخصیت و حمایت اجتماعی همسالان توانستند به طور معناداری خودکارآمدی پرهیز از مواد را پیش بینی کنند. مدل رگرسیون شامل صفات تاریک شخصیت و حمایت اجتماعی همسالان، 30.1 درصد از واریانس خودکارآمدی پرهیز از مواد را تبیین کرد (R=0.549، R²=0.301، F=47.669، p<0.001). صفات تاریک شخصیت پیش بین منفی و معنادار خودکارآمدی پرهیز از مواد بود (β=-0.366،t=-3.665 ، p<0.001) و حمایت اجتماعی همسالان پیش بین مثبت و معنادار بود (t=4.267، β=0.409، p<0.001). همچنین، مولفه های صفات تاریک شخصیت در مجموع 19.1 درصد و مولفه های حمایت اجتماعی همسالان 25.3 درصد از واریانس خودکارآمدی پرهیز از مواد را تبیین کردند. نتیجه گیری: یافته ها نشان می دهد که ویژگی های شخصیتی و منابع اجتماعی هر دو با خودکارآمدی پرهیز از مواد ارتباط دارند. بنابراین، توجه هم زمان به عوامل فردی و تقویت روابط اجتماعی حمایتگر می تواند در طراحی مداخلات پیشگیرانه و درمانی مرتبط با حفظ پرهیز از مواد مورد توجه قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

صفات تاریک شخصیت ، حمایت اجتماعی همسالان ، خودکارآمدی پرهیز از مواد ، ماری جوانا ، جوانان.