ارزیابی اثر ویژگی های موسیقی بر عملکرد رانندگی و برانگیختگی فیزیولوژیک در محیط شبیه ساز

این پژوهش اثر مولفه های ساختاری موسیقی بر عملکرد رانندگی و برانگیختگی فیزیولوژیک را در یک طرح درون سوژه ای با 50 راننده کمی سازی می کند. 15 سناریوی موسیقایی بر پایه طرح فاکتوریل کسری با سه متغیر ساختاری موسیقی یعنی احساسات منتقل شده از طریق موسیقی، ضرب آهنگ موسیقی در حال پخش و شدت صدای موسیقی در حال پخش در شبیه ساز اجرا شد و ترتیب سناریوها به صورت متوازن و با وقفه 5 دقیقه ای کنترل گردید. شاخص فیزیولوژیک از حسگر GSR به صورت مقاومت پوست (SR) ثبت و برای یکپارچگی تفسیر به Arousal Index = −z(log SR) نگاشت شد؛ سنجه های عملکردی شامل تعداد خطا، میانگین/نوسان سرعت، انحراف جانبی مسیر و زمان واکنش بود. تحلیل نگرش موسیقایی با PCA کفایت داده را تایید کرد و با k-means ساختار K = 5 تیپ نگرشی را به عنوان بهینه برگزید . خوشه بندی روی سنجه های عملکردی–فیزیولوژیک نیز چهار تیپ پایدار را آشکار کرد (K = 4؛ Silhouette = 0.463) که به ترتیب «خطای کم/برانگیختگی کم»، «خطای متوسط/ برانگیختگی متوسط»، «خطای زیاد/برانگیختگی بالا» و «خطای کم/برانگیختگی بالا» را نمایندگی می کنند. آزمون های درون سوژه ای نشان داد نوع موسیقی تفاوت های معنادار در خطا و برانگیختگی ایجاد می کند. مقایسه های زوجی Wilcoxon (Holm)، تمایز موسیقی شاد و موسیقی اضطراب آور و موسیقی غمگین و موسیقی اضطراب آور را در هر دو دامنه تایید کرد و تفاوت موسیقی شاد و موسیقی غمگین را فقط در SR/Arousal معنادار یافت. نتایج نشان می دهد موسیقی با القای برانگیختگی متفاوت می تواند هم بر ایمنی رفتاری و هم بر وضعیت فیزیولوژیک اثر بگذارد و ناهمگنی فردی قابل تفکیک به تیپ های پایدار است.

کلیدواژه ها:

ایمنی ترافیک ، موسیقی درون خودرویی ، فعالیت الکترودرمال ، خوشه بندی ، شبیه ساز رانندگی