مدل سازی هندسی: بازخوانی جایگاه تجربه در تکوین هندسه نزد آنری پوانکره ; مطالعه ای در مبانی معرفت شناختی فلسفه علم

چکیده این پژوهش در حوزه ی فلسفه علم به تحلیل نسبت میان ساختارهای هندسی و واقعیت فیزیکی می پردازد. نسبت میان ساختارهای هندسی و واقعیت فیزیکی، از بنیادین ترین مباحث فلسفه علم است. در حالی که رویکردهای سنتی اغلب در دوگانگی «پیشینی محض» یا «تجربی محض» گرفتار بوده اند، آنری پوانکره با رویکردی بدیع، هندسه را نه به مثابه بازتاب مستقیم واقعیت و نه به عنوان قالبی صلب، بلکه به عنوان «مدلی برای تفسیر» معرفی می کند. هدف این پژوهش، بازخوانی آرای پوانکره از طریق مفهوم «مدل سازی هندسی» است. این مقاله نشان می دهد که تجربه نه تنها در انتخاب قراردادهای هندسی نقش دارد، بلکه در سطح بنیادی تر، در شکل گیری مفاهیم هندسی نیز دخیل است. با بررسی تحول دیدگاه پوانکره در وارونه سازی رابطه هندسه و اجسام، استدلال می شود که ظهور نظریه نسبیت عام، نه تنها قراردادگرایی او را ابطال نکرده، بلکه شاهدی بر قدرت تبیین گری این رویکرد در مدیریت تحولات علمی است. در نهایت، این پژوهش نتیجه می گیرد که هندسه، فرآیندی پویا و تعاملی است که اعتبار آن در «قدرت مدل در نظم بخشی به کثرت تجربه ها» نهفته است.

کلیدواژه ها:

کلیدواژه ها: فلسفه علم ، آنری پوانکره ، قراردادگرایی ، مدل سازی هندسی ، نسبیت عام.