ایران و شورای همکاری خلیج فارس بررسی سیر سیاست خارجی ایران در قبال شورای همکاری خلیج فارس از آغاز تشکیل این شورا تا 2008 میلادی

چکیده بروز و ظهور انقلاب اسلامی ایران در سال 1979 باعث شد که نظم آمریکایی- اروپایی که از ابتدای جنگ سرد بر منطقه حاکم شده بود در هم بریزد. انقلاب اسلامی ایران یکی از اصلی ترین پایه های مثلث قدرت و نفوذ آمریکا و غرب را در خلیج فارس در هم شکست. آمریکا به اتکای مثلث رژیم صهیونیستی ، حکومت پهلوی در ایران و دولت های محافظه کار عرب در خلیج فارس، این منطقه را به حوزه منافع حیاتی خود تبدیل کرده بود و در تعریف منافع خود برای این منطقه جایگاه و اهمیت ویژه ایی قائل بود.این جایگاه در برگیرنده ی سه نکته ی مهم بود: اول تامین نفت و انرژی ارزان،دوم سیطره بر موقعیت ارتباطی و ژئوپولتیک خاورمیانه و سوم بازار مالی وسوسه انگیز منطقه به دلیل انباشت دلارهای نفتی. با در هم ریختن حکومت پهلوی ، انقلاب اسلامی ایران رویکردی ملی-اسلامی را مطرح کرد که در تعارض با منافع استعماری آمریکا و اروپا بود لذا آمریکا برای ترسیم پایه های نظم مورد نظر خود سعی کرد با ایجاد اتحاد میان کشورهای حاشیه جنوبی خلیج فارس خلاء ناشی از سقوط حکومت پهلوی را پر کند، در این راستا شورای همکاری خلیج فارس تاسیس شد. پرسش اصلی این پژوهش این است که سیاست خارجی ایران در قبال شورای همکاری خلیج فارس از آغاز شکل گیری این شورا در سال 1981 تا سال 2008 میلادی به چه سمت و سویی سوق پیدا کرده است؟ و فرضیه این پژوهش مطرح می سازد که سیاست خارجی ایران در قبال شورای همکاری خلیج فارس از آغاز تشکیل این شورا تا سال2008 از تنش به تنش زدایی و همکاری سوق پیدا کرده است اما در همگرایی موفق نبوده است. این پژوهش از یک کلیات،چهار فصل و یک نتیجه گیری تشکیل شده است.در بخش کلیات،به کلیات پژوهش از جمله طرح مسئله و ارزیابی برخی منابع در زمینه این پژوهش پرداخته شده است.فصل اول به بحث های نظری و چارچوب تئوریک می پردازد.فصل دوم به موضوعاتی از قبیل پیشینه ی تاریخی شورای همکاری خلیج فارس ،علل و اهداف تشکیل این شورا می پردازد.فصل سوم به مواضع شورای همکاری خلیج فارس در قبال جمهوری اسلامی ایران می پردازد.و در فصل چهارم به موضوعاتی از قبیل مبانی سیاست خارجی ایران،سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران در قبال شورا قبل از جنگ و پس از جنگ تحمیلی پرداخته شده است. و سرانجام در بخش نتیجه گیری به جمع بندی این پژوهش و بررسی روند اثبات فرضیه آن پرداخته می شود. ضعف اعتماد متقابل،ساختارهای سیاسی متفاوت، اهداف متضاد،برداشتهای متفاوت از مقوله امنیت،ادعاهای ارضی امارات بر علیه ایران و حمایت سایر اعضا از این ادعا،دخالت قدرتهای فرامنطقه ای و تضاد بین شیعه و وهابیت باعث شده همگرایی بین ایران و شورای همکاری خلیج فارس به وقوع نپیوندد و با توجه به این مقوله ها چشم انداز همگرایی در آینده نیز بین طرفین مثبت نمی نماید.سپس در این طرح اینگونه نتیجه گرفته می شود که سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران در قبال این شورا از آغاز تشکیل تا 2008 میلادی از تنش به تنش زدایی و همکاری سوق پیدا کرده است اما همگرایی ناموفق بوده است.

کلیدواژه ها:

ج.ا.ایران ، شورای همکاری خلیج فارس ، همگرایی منطقه ای ، منافع ملی ، سیاست خارجی ، واگرایی