ارزیابی قابلیت جنین زایی سوماتیکی گیاه ژینکو بیلوبا (Ginkgo biloba) با استفاده از غلظت و ترکیب هورمونی و محیط کشت در شرایط درون شیشه ای

ژینکو بیلوبا، به دلیل خواص دارویی و ارزش زینتی، یکی از گیاهان مهم و پرکاربرد در کشاورزی و صنعت داروسازی محسوب می شود. تکثیر گیاه زینتی- دارویی ژینکو بیلوبا به روش معمولی بدلیل سخت ریشه زایی و دوره رشد طولانی از طریق بذر و نامشخص بودن پایه گیاه بسیار طولانی و دشوار می باشد. استفاده از ریزازدیادی یکی از راه های مناسب در تولید گیاهان زینتی درختی می باشد. به منظور بهینه سازی محیط کشت بافت و تولید انبوه به روش القای اندام زایی از کالوس برگ درگیاه ژینکو بیلوبا، پژوهشی در تابستان سال 1403 در آزمایشگاه تحقیقاتی کشت بافت گروه باغبانی دانشکده کشاورزی زنجان انجام شد. این پژوهش با هدف بررسی اثر متقابل تیمارهای هورمونی و محیط های کشت بر کالوس زایی و باززایی این گیاه انجام شد. تیمارهای هورمونی شامل بنزیل آدنین (BAP)، کینیتین (Kin)، نفتالین استیک اسید (NAA) و 2,4- دی کلروفنوکسی استیک اسید (2,4-D) در پنج ترکیب مختلف و محیط های کشت DKW، MS و WPM در قالب فاکتوریل بر پایه طرح کاملا تصادفی در 3 تکرار مورد ارزیابی قرار گرفتند. نتایج نشان داد که تیمار حاوی ترکیب متعادل هورمون های BAP، Kin، NAA، وD- 2,4 هر یک با غلظت 0.5 میلی گرم در لیتردر محیط کشت DKW بیشترین میزان کالوس زایی جنین زا (62 درصد) را ایجاد کرد. همچنین، تیمارهای دیگر تفاوت های معناداری در شاخص های وزن تر و وزن خشک کالوس و زمان شروع کالوس زایی نشان دادند. محیط کشت DKW به دلیل غنای بیشتر در عناصر معدنی و ترکیبات مورد نیاز، عملکرد بهتری نسبت به محیط های MS و WPM داشت. نتایج این پژوهش حاکی از اهمیت تنظیم مناسب هورمون ها و انتخاب محیط کشت بهینه برای بهبود فرآیند کشت بافت ژینکو بیلوبا است. این یافته ها می توانند به عنوان یک رویکرد موثر در تولید انبوه و تجاری این گیاه ارزشمند در صنایع داروسازی و زینتی مورد استفاده قرار گیرند.