نقش فرهنگ و سنت در قتل دختران توسط پدران؛ بررسی جامعه شناختی و حقوقی قتل های ناموسی در ایران

قتل های موسوم به «ناموسی» یکی از شدیدترین اشکال خشونت مبتنی بر جنسیت است که در آن، فردی معمولا از اعضای خانواده یا نزدیکان، به بهانه حفظ آبرو، شرف یا حیثیت خانوادگی، اقدام به قتل یکی از اعضای خانواده، به ویژه زنان و دختران، می کند. در میان این موارد، قتل دختران توسط پدران از پیچیده ترین اشکال این پدیده به شمار می رود؛ زیرا در آن رابطه عاطفی و خویشاوندی میان مرتکب و قربانی، با باورهای فرهنگی، ساختارهای مردسالارانه و برخی ویژگی های نظام حقوقی درهم تنیده می شود. پژوهش های انجام شده در منطقه خاورمیانه نشان می دهد قربانیان قتل های ناموسی عمدتا زنان جوان هستند و مرتکبان نیز در بسیاری از موارد از بستگان مرد قربانی اند. در ایران نیز گزارش ها و مطالعات موجود از استمرار قتل زنان و دختران به دست اعضای خانواده حکایت دارد. با این حال، به دلیل نبود آمار رسمی جامع و احتمال ثبت برخی موارد تحت عناوینی مانند «اختلاف خانوادگی»، دستیابی به تصویری دقیق از ابعاد این پدیده دشوار است. این مقاله با رویکردی توصیفی تحلیلی، نقش فرهنگ، سنت، مردسالاری، مفهوم آبرو و کنترل رفتار زنان را در شکل گیری قتل های ناموسی بررسی کرده و در ادامه، وضعیت حقوقی قتل فرزند توسط پدر و برخی مقررات مرتبط در قانون مجازات اسلامی ایران را مورد توجه قرار می دهد. یافته های این بررسی نشان می دهد که قانون به تنهایی نمی تواند عامل وقوع یا پیشگیری از این جرائم باشد و مقابله موثر با قتل های ناموسی نیازمند مجموعه ای از اصلاحات فرهنگی، آموزشی، حمایتی و حقوقی است.

کلیدواژه ها:

دخترکشی ، سنت ، فرزندکشی ، فرهنگ ، قتل ناموسی ، مردسالاری ،