واکاوی تعامل سازنده مدیران ارشد با سطوح کارشناسی در پرتو آموزه های قرآنی، سیره نبوی و علوی و آرای صاحب نظران

چکیده یکی از چالش های اساسی که تقریبا در همه سازمان ها دیده می شود، فاصله ارتباطی و تعاملی بین مدیران ارشد و بدنه کارشناسی است. این فاصله، اگر جدی گرفته نشود، به مرور زمان اعتماد سازمانی را سست می کند، مشارکت کارکنان در تصمیم گیری ها را کاهش می دهد، انگیزه آنها را پایین می آورد و در نهایت به عملکرد سازمان آسیب می زند. این پژوهش با رویکرد تحلیلی مروری و ترویجی، تلاش کرده است با تکیه بر آموزه های قرآن کریم، سیره نبوی و علوی، و همچنین دیدگاه های صاحب نظران معاصر در حوزه مدیریت و روان شناسی سازمانی، نقش تعامل سازنده مدیران ارشد با کارشناسان را در بهبود عملکرد سازمانی بررسی کند. در ادبیات موضوع، Paulhus و Williams (2002) مدل سه گانه تاریک شخصیت را شامل ماکیاولیسم، خودشیفتگی تحت بالینی و سایکوپاتی تحت بالینی معرفی کرده اند [3]. از سوی دیگر، Tahir، Khan و Husayn (2020) در مطالعه ای مفهومی، این سه گانه را یکی از پیشایندهای احتمالی رفتار سوءنظارتی دانسته و آن را با پیامدهایی مثل فرسودگی شغلی و رفتارهای کاری ناکارآمد مرتبط دانسته اند؛ همچنین به نقش تعدیل کننده اخلاق کار اسلامی نیز اشاره کرده اند [4]. نظریه گسترش و سازندگی Fredrickson (2001) نیز نشان می دهد که هیجانات مثبت می توانند دامنه توجه و تفکر را گسترش دهند و به شکل گیری منابع روان شناختی و اجتماعی کمک کنند [5]. بر اساس یافته های این پژوهش، تعامل سازنده مدیران با کارشناسان را می توان بر پنج مولفه اصلی استوار کرد: مشورت و مشارکت، عدالت و انصاف، احترام و قدردانی، دسترسی و گفت وگوی مستقیم، و نظارت و ارزیابی سازنده. در این میان، اخلاق کار اسلامی، امنیت روان شناختی و کنترل های نرم نیز می توانند به عنوان سازوکارهای مکمل فرهنگی و سازمانی، این تعامل را تقویت کنند [6–10]. در مقابل، سه گانه تاریک شخصیت و رفتار سوءنظارتی، الگوهای مقابل تعامل سازنده محسوب می شوند. در مجموع، ترکیب آموزه های دینی با یافته های علمی معاصر، چارچوبی تحلیلی و عملیاتی برای پیشگیری از مدیریت یک سویه، تقویت مشارکت و اعتماد، و زمینه سازی برای بهبود عملکرد سازمانی ارائه می دهد.

کلیدواژه ها:

تعامل سازنده ، مدیران ارشد ، سطوح کارشناسی ، مدیریت اسلامی ، سه گانه تاریک شخصیت