مقایسه تطبیقی ادب حماسی و غنایی در ادبیات فارسی: بررسی ساختار، محتوا و کارکرد

ادبیات فارسی در طول تاریخ خود دو گونه برجسته و تاثیرگذار را در دامان خویش پرورانده است: ادب حماسی، که در آثاری چون شاهنامه فردوسی تجلی یافته، و ادب غنایی، که در دیوانهای عاشقانه و آثاری چون خسرو و شیرین نظامی و غزلیات حافظ نمود مییابد. پژوهش حاضر با روش توصیفی–تحلیلی و رویکرد تطبیقی، به بررسی وجوه اشرتاک و افرتاق این دو گونه ادبی از منظر محتوا، ساختار روایی، زبان و موسیقی شعر، نظام تصویرسازی و کارکرد اجتماعی–فرهنگی میپردازد. یافتههای پژوهش نشان میدهد که اگرچه حماسه و غنا در ظاهر دو قطب متمایز از طیف ادبی را نمایندگی میکنند—یکی ناظر بر سرنوشت جمعی و آرمانهای ملی، و دیگری معطوف به تجربه فردی و عاطفی—اما در منتهای میانجی مانند منظومههای عاشقانه حماسی )خسرو و شیرین، ویس و رامین( این دو گونه در هم تنیده میشوند و مرز میان آنها سیال و قابل بازتعریف است. این پژوهش میکوشد با ارائه چارچوبی تطبیقی، دریچهای تازه به فهم پیوستار حماسه–غنا در سنت ادبی فارسی بگشاید.

کلیدواژه ها:

ادب حماسی ، ادب غنایی ، شاهنامه فردوسی ، ادبیات تطبیقی ، سبکشناسی ، منظومه عاشقانه