«زن در اندیشه و تاریخ اسماعیلی، از فاطمه زهرا (س) تا پیشگامی زنان در شبکه های توسعه»

پرسش از جایگاه زن در سنت اسماعیلی، اگر تنها به احکام فقهی یا کلیشه های رایج درباره جوامع اسلامی فروکاسته شود، بی گمان ناقص می ماند. آنچه این مذهب را در این زمینه متمایز می کند، به نظرم پیوند عمیق آن با دو مولفه بنیادین است. یکی «امامت زنده» که اجازه نمی دهد دین در متون تاریخی منجمد شود، و دیگری «تاویل» که دریچه ای به سوی خوانش های عقلانی و باطنی از متون می گشاید. در این مقاله کوشیده ام نشان دهم که زن در این چارچوب، نه فقط یک «موضوع» برای حمایت های اجتماعی، بلکه عاملی پویا در عرصه های دینی، آموزشی و توسعه ای است. روایت من از فاطمه زهرا (س) به عنوان کهن الگوی قدسی آغاز می شود و به تجربه معاصر زنان در نهادهای جماعتی و شبکه توسعه آقاخان می رسد. در خلال این مسیر، به این نتیجه رسیده ام که آنچه در ظاهر، سرمایه گذاری مدرن بر آموزش زنان به نظر می رسد، در باطن ادامه منطقی همان سنت فکری دیرپایی است که در اسماعیلیه، علم و کرامت انسانی را فارغ از جنسیت می نگرد (Daftary, 2007), (Steinberg, 2011). البته در پایان خواهم گفت که این تصویر نسبتا آرمانی، در عمل با موانع محلی جدی ای روبه رو است که نباید از آنها غافل شد.

کلیدواژه ها:

جایگاه زن در اندیشه اسماعیلی ، امامت زنده ، تاویل (تفسیر باطنی) ، شبکه توسعه آقاخان ، آموزش زنان و دختران