طراحی چارچوب شایستگی مدیران مدارس برای مدیریت یادگیری شخصیسازیشده مبتنی بر هوش مصنوعی: رویکردی مبتنی بر مرور نظاممند و تحلیل مفهومی

تحول سریع فناوری های هوش مصنوعی در سال های اخیر، نظام های آموزشی را با تغییرات بنیادینی در حوزه تدریس، یادگیری، ارزشیابی و مدیریت مدارس مواجه ساخته است. یکی از مهم ترین پیامدهای این تحول، گسترش یادگیری شخصی سازی شده است؛ رویکردی که با بهره گیری از داده های یادگیری، الگوریتم های هوشمند و سامانه های تطبیقی، امکان طراحی مسیرهای آموزشی متناسب با ویژگی ها، نیازها و توانایی های هر دانش آموز را فراهم می کند. تحقق چنین رویکردی مستلزم آن است که مدیران مدارس علاوه بر ایفای نقش های سنتی مدیریتی، از شایستگی های جدیدی در حوزه رهبری آموزشی، رهبری دیجیتال، تصمیم گیری مبتنی بر داده، مدیریت تغییر، توسعه حرفه ای معلمان و حکمرانی اخلاقی هوش مصنوعی برخوردار باشند. با وجود رشد چشمگیر پژوهش ها درباره هوش مصنوعی در آموزش، مطالعات موجود عمدتا بر نقش معلمان، طراحی ابزارهای آموزشی یا سواد هوش مصنوعی تمرکز داشته اند و چارچوب جامعی برای شایستگی مدیران مدارس ارائه نکرده اند. هدف پژوهش حاضر طراحی چارچوب شایستگی مدیران مدارس برای مدیریت یادگیری شخصی سازی شده مبتنی بر هوش مصنوعی است. این پژوهش از نظر هدف، توسعه ای و از نظر روش، پژوهشی کیفی مبتنی بر مرور نظام مند ادبیات و تحلیل مفهومی است. منابع پژوهش از پایگاه های علمی معتبر بین المللی در حوزه مدیریت آموزشی، رهبری آموزشی و هوش مصنوعی در آموزش انتخاب و تحلیل شده اند. یافته های پژوهش نشان می دهد شایستگی های مدیران مدارس را می توان در شش بعد اصلی شامل رهبری آموزشی، رهبری دیجیتال، مدیریت یادگیری شخصی سازی شده، تصمیم گیری مبتنی بر داده، توسعه حرفه ای معلمان و اخلاق و حکمرانی هوش مصنوعی سازمان دهی کرد. هر بعد شامل مجموعه ای از مولفه ها و شاخص های تخصصی است که مبنای طراحی چارچوب پیشنهادی پژوهش را تشکیل می دهند. نتایج این پژوهش می تواند مبنای تدوین استانداردهای شایستگی مدیران مدارس، طراحی برنامه های توانمندسازی حرفه ای، بازنگری در نظام انتخاب و ارزیابی مدیران مدارس و توسعه سیاست های تحول دیجیتال در آموزش و پرورش قرار گیرد. همچنین چارچوب ارائه شده زمینه انجام پژوهش های تجربی و اعتبارسنجی مدل در سطوح مختلف نظام آموزشی را فراهم می سازد.

کلیدواژه ها:

مدیریت آموزشی ، شایستگی مدیران مدارس ، رهبری آموزشی ، رهبری دیجیتال ، هوش مصنوعی در آموزش ، یادگیری شخصی سازی شده ، تصمیم گیری مبتنی بر داده