« جنایات جنگی علیه غیرنظامیان؛ مطالعه ای بر مبانی حقوق جزای بین الملل »

چکیده : حمایت از غیرنظامیان یکی از بنیادی ترین اصول حقوق بین الملل بشردوستانه و حقوق جزای بین الملل است. تجربه جنگ های قرن بیستم و بیست ویکم نشان داده است که بیشترین قربانیان مخاصمات مسلحانه نه نیروهای نظامی، بلکه افراد غیرنظامی هستند. حملات مستقیم به مناطق مسکونی، بیمارستان ها، مدارس، مراکز امدادرسانی، زیرساخت های حیاتی، کوچ اجباری، گرسنگی دادن به جمعیت غیرنظامی، شکنجه، تجاوز جنسی و استفاده از غیرنظامیان به عنوان سپر انسانی از مهم ترین مصادیق جنایات جنگی محسوب می شوند که نه تنها ناقض قواعد بنیادین حقوق بین الملل بشردوستانه اند، بلکه مسئولیت کیفری فردی مرتکبان را نیز در پی دارند. پژوهش حاضر با روش توصیفی تحلیلی و با بهره گیری از منابع کتابخانه ای، اسناد بین المللی، آرای دادگاه های کیفری بین المللی و رویه های قضایی، به بررسی مبانی حقوقی حمایت از غیرنظامیان، عناصر تشکیل دهنده جنایات جنگی، مسئولیت کیفری افراد، فرماندهان نظامی و مقامات سیاسی و چالش های اجرای عدالت کیفری بین المللی می پردازد. نتایج پژوهش نشان می دهد که اگرچه توسعه قواعد حقوق بین الملل بشردوستانه، تصویب اساسنامه رم و تشکیل نهادهای قضایی بین المللی گام های مهمی در مبارزه با بی کیفرمانی بوده اند، اما موانعی نظیر سیاسی شدن عدالت کیفری، محدودیت صلاحیت دیوان کیفری بین المللی، عدم همکاری برخی دولت ها، استفاده از حق وتو در شورای امنیت و دشواری اجرای احکام، همچنان از مهم ترین چالش های تحقق عدالت به شمار می روند. پژوهش حاضر در پایان، راهکارهایی برای تقویت پاسخگویی کیفری، توسعه صلاحیت جهانی، افزایش حمایت از قربانیان و اصلاح سازوکارهای بین المللی ارائه می کند.

کلیدواژه ها:

حقوق جزای بین الملل ، جنایات جنگی ، غیرنظامیان ، مسئولیت کیفری بین المللی ، حقوق بین الملل بشردوستانه ، دیوان کیفری بین المللی.