بررسی توحید ربوبی در آیات قرآن با تاکید بر شرک ربوبی مشرکان معاصر نزول در تفاسیر فریقین

در قرآن در موارد زیادی با عنایت به بداهت و مقبول بودن توحید خالقیت از نظر مشرکان، توحید ربوبی مورد توجه و تاکید قرارگرفته و با توجه به اینکه تاریخ اندیشه اسلامی همواره آکنده از تحول و تنوع برداشت ها است، در این مقاله به بررسی تطبیقی آیات توحید ربوبی با تاکید بر مشرکان معاصر نزول، در تفاسیر فریقین پرداخته شده است. وهابیان و سلفیان با توجه به آیاتی از قرآن، از جمله آیه 31 سوره یونس، معتقدند که مشرکان صدر اسلام، به توحید در ربوبیت اعتقاد داشتند و تنها دلیل شرک آنان، شرک در عبادت و واسطه قرار دادن بتها برای تقرب به خدا بوده است. مفسران فریقین با استناد به آیات پرشماری از جمله آیه 74 یس، بر شرک ربوبی مشرکان معاصر نزول، تاکید کرده اند. مفسران شیعه و سنی برای اثبات توحید ربوبیت از آیه 22 سوره انبیاء با عنوان برهان تمانع استفاده میکنند که بر طبق آن، تعدد خدایان مایه فساد نظام آسمانها و زمین است؛ لیکن هیچ گونه فساد و گسیختگی در آنها نیست و وحدتی که در نظام عالم برقرار است دلالت می کند که مدبر عالم، نیز واحد است. مفسران فریقین معتقدند «رب العالمین» بودن خداوند نیز به این معناست که او عالم را دائما به نحوی تدبیر می کند که استعدادهای تمام موجودات پرورش یافته و به کمال لایق خود برسند البته این تدبیر الهی، هم تکوینی است و هم تشریعی.

کلیدواژه ها:

توحید ، توحید ربوبی ، مشرکان عصر نزول ، شرک ربوبی ، تفسیر تطبیقی