بازآفرینی آنی فضاهای عمومی؛ کاربست رویکرد تاکتیکی در محله های حاشیه نشین تبریز

در حالی که فضاهای شاخصی مانند ائل گولی تبریز از تجهیزات شهری مناسب و پوشش گیاهی انبوه بهره مندند، بسیاری از مناطق حاشیه نشین و کم برخوردار این کلانشهر با فقر آشکار در هر دو زمینه روبرو هستند؛ این شکاف مکانی، پیامدهایی مستقیم بر حس امنیت شهروندان، کیفیت روابط همسایگی و حتی وضعیت آلودگی هوای محلی دارد. رویکرد شهرسازی تاکتیکی با ارائه راهکارهای موقت، ارزان قیمت و بازگشت پذیر همچون المان های چندمنظوره، گلدان های بزرگ و رنگ آمیزی معابر، امکان ارزیابی سریع تاثیر این اقدامات را بدون نیاز به سرمایه گذاری سنگین دائمی فراهم می آورد. با این حال، پژوهش های میدانی درباره کاربست این رویکرد در محله های محروم ایران، به ویژه وقتی توام با پایش تغییرات کیفیت هوا باشد، بسیار اندک است. پژوهش کنونی با هدف بررسی تاثیر مداخلات موقت در حوزه مبلمان شهری بر متغیرهایی نظیر امنیت ذهنی، سرمایه اجتماعی همسایگی و شاخص های کیفی هوای محلی، در چند نقطه کم برخوردار تبریز اجرا می شود و باغ ائل گولی به عنوان معیاری برای سطح مطلوب فضای سبز و تجهیزات شهری در نظر گرفته شده است. روش کار از طرحی چهاربخشی پیروی می کند: بررسی اولیه وضع موجود، برگزاری جلسات هم افزایی با ساکنان برای مشارکت در طراحی، جانمایی المان های مدولار همراه با کاشت گیاهان مناسب، و سپس اندازه گیری مجدد شاخص ها پس از استقرار مداخلات. بر اساس یافته های پژوهش های مشابه در دیگر شهرها، انتظار می رود چنین اقداماتی به ارتقای ارزیابی محیطی ساکنان و افزایش رفت وآمد پیاده منجر شود، اما تداوم این تاثیرات تا حد زیادی به میزان درگیری فعال محلی ها در فرایند تصمیم سازی وابسته است. دستاوردهای نهایی این تحقیق می تواند چارچوبی شواهد محور برای تخصیص بهینه اعتبارات شهری به محله های نیازمند تبریز فراهم سازد.

کلیدواژه ها:

شهرسازی تاکتیکال ، مبلمان شهری موقت ، امنیت ادراک شده ، سرمایه اجتماعی ، محله های کم برخوردار تبریز