طراحی و اعتباریابی نظریه مدیریت تعادل نقص (DEM) با رویکرد ترکیبی (کیفی-کمی): از فلسفه وابی-سابی تا آزمون تجربی تاب آوری و سرمایه روانشناختی در سازمان های دانش بنیان

هدف: پژوهش حاضر با هدف طراحی، تبیین و اعتباریابی نظریه نوین مدیریت تعادل نقص (DEM) انجام شده است که ریشه در فلسفه ژاپنی وابی-سابی (Koren, 2008; Kitamura, 2021) و هنر کینتسوگی دارد و در تقابل با رویکردهای سنتی «خطای صفر» قرار می گیرد. روش شناسی: این پژوهش با رویکرد ترکیبی متوالی اکتشافی انجام شد. در فاز کیفی، با استفاده از مصاحبه های نیمه ساختاریافته با 12 نفر از خبرگان مدیریتی و به کارگیری روش تحلیل مضمون، مولفه های بومی نظریه استخراج گردید. در فاز کمی، پرسشنامه ای محقق ساخته با 26 گویه بر اساس مقیاس پنج درجه ای لیکرت طراحی و پس از تایید روایی صوری و محتوایی، بین نمونه ای به حجم 150 نفر از مدیران و کارشناسان ارشد 5 شرکت دانش بنیان مستقر در پارک علم و فناوری تهران توزیع شد. پایایی ابزار با ضریب آلفای کرونباخ (87/0) و روایی سازه با تحلیل عاملی تاییدی مورد سنجش قرار گرفت. یافته ها: نتایج فاز کیفی به شناسایی 4 مضمون اصلی (شفافیت در گزارش دهی خطا، پاداش به کشف های حاصل از خطا، بازتعریف شاخص های KPI به حالت دامنه ای، ایجاد صندوق ریسک پذیری) انجامید. در فاز کمی، هر سه فرضیه پژوهش تایید شدند. یافته ها نشان می دهد که اجرای مدیریت تعادل نقص بر «انرژی سازمانی»، «کاهش استرس شغلی» و «تاب آوری ضد شکننده» تاثیر مثبت و معناداری دارد که با نظریه ضدشکنندگی طالب (Taleb, 2012) و پژوهش های اخیر در حوزه تاب آوری (Usher et al., 2024) همخوانی دارد. نتیجه گیری: نظریه مدیریت تعادل نقص نه یک آرمان فلسفی، بلکه یک الگوی عملیاتی مبتنی بر شواهد آماری است که با پذیرش هوشمندانه نقص ها، ضمن کاهش هزینه های روانی سازمان، به افزایش تاب آوری و خلاقیت می انجامد (Edmondson, 2011; Schein, 2010).

کلیدواژه ها:

مدیریت تعادل نقص ، وابی-سابی سازمانی ، کینتسوگی مدیریتی ، ضدشکنندگی ، سرمایه روانشناختی ، تاب آوری سازمانی