حکمروایی خوب شهری در عصر هوش مصنوعی؛ فرصت ها، چالش ها و الزامات برای شهرداری های ایران

گسترش کاربرد هوش مصنوعی در مدیریت شهری، فرصت های جدیدی برای ارتقای کیفیت تصمیم گیری، بهبود خدمات عمومی و افزایش کارآمدی شهرداری ها ایجاد کرده است. با این حال، تحقق این ظرفیت ها مستلزم استقرار هوش مصنوعی در چارچوب اصول حکمروایی خوب شهری است؛ زیرا بهره گیری از این فناوری بدون توجه به الزامات نهادی، حقوقی، مدیریتی و اخلاقی می تواند موجب کاهش شفافیت، تضعیف پاسخگویی، نقض حریم خصوصی و کاهش اعتماد عمومی شود. پژوهش حاضر با هدف تبیین نقش هوش مصنوعی در تحقق حکمروایی خوب شهری و شناسایی مهم ترین فرصت ها، چالش ها و الزامات استقرار آن در شهرداری های ایران انجام شده است. این پژوهش از نوع مرور نظام مند بوده و با بررسی و تحلیل مطالعات علمی و اسناد معتبر منتشر شده از سال 2018 به بعد، یافته ها در سه محور فرصت ها، چالش ها و الزامات دسته بندی و تحلیل شده اند. نتایج نشان می دهد که هوش مصنوعی می تواند از طریق تقویت تصمیم گیری مبتنی بر داده، ارتقای شفافیت، بهبود پاسخگویی، توسعه مشارکت شهروندان و افزایش کارآمدی خدمات شهری، زمینه تحقق اصول حکمروایی خوب را فراهم کند. در مقابل، چالش هایی نظیر سوگیری الگوریتمی، ابهام در مسئولیت تصمیمات، نبود شفافیت در عملکرد سامانه های هوشمند، مخاطرات مرتبط با حریم خصوصی و ضعف چارچوب های قانونی، مهم ترین موانع بهره گیری موثر از این فناوری محسوب می شوند. بر این اساس، مقاله نتیجه می گیرد که موفقیت شهرداری های ایران در استفاده از هوش مصنوعی بیش از توسعه فناوری، به ایجاد سازوکارهای مناسب حکمروایی، تدوین مقررات شفاف، حفظ نظارت انسانی، ارتقای ظرفیت نهادی و تقویت اعتماد عمومی وابسته است.

کلیدواژه ها:

حکمروایی خوب شهری ، هوش مصنوعی ، مدیریت شهری ، شهرداری ، شفافیت ، پاسخگویی ، مشارکت شهروندی