واکاوی کارکرد همزمان مبلمان شهری بیوفیلیک در پالایش زیستی هوا و بازیابی روانی–شناختی در قطب گردشگری ائل گولی تبریز

در رویکرد رایج برنامه ریزی شهری، مبلمان موجود در فضاهای عمومی اغلب با نگاهی صرفا ابزاری طراحی می شوند؛ به گونه ای که تامین نیازهایی نظیر استراحت، روشنایی و پاکیزگی، اولویت نخست آن هاست. با این حال، تلفیق این عناصر با ساختارهای گیاهی مانند سکوهای سبز، پنل های خزه ای یا سیستم های تصفیه کننده زیستی می تواند افزون بر نقش اولیه، دو مزیت مهم دیگر را نیز به همراه آورد: یکی ارتقای کیفیت هوای محیط در مقیاس محلی و دیگری افزایش احساس آرامش و بهزیستی ذهنی استفاده کنندگان. هرچند در پژوهش های جهانی، هر یک از این دو کارکرد به طور جداگانه واکاوی شده اند، اما بررسی هم زمان آن ها در بستر اقلیم های سرد، به ویژه در مناطق شهری ایران، چندان مورد توجه نبوده است. پژوهش پیش رو با هدف پر کردن این خلا دانشی، به مطالعه تاثیر هم زمان این نوع مبلمان بر کیفیت هوا و وضعیت روانی بازدیدکنندگان در فضای سبز ائل گولی تبریز که از پرمخاطب ترین تفرجگاه های این شهر به شمار می رود پرداخته است. روش شناسی این تحقیق بر دو رکن اصلی استوار است: اندازه گیری میدانی غلظت آلاینده های هوا (شامل ذرات معلق با قطر کمتر از 2.5 و 10 میکرون و اکسیدهای نیتروژن) در دو بازه زمانی پیش و پس از نصب نمونه های آزمایشی مبلمان زیستی، و همچنین ارزیابی روان سنجی مبتنی بر پرسش نامه مقیاس بازیابی آرامش (PRS) در میان کاربران فضا. بر پایه یافته های پژوهش های مشابه در دیگر کشورها، می توان انتظار داشت که این سامانه ها موجب کاهش محسوس، هرچند وابسته به نوع فناوری و متغیرهای محیطی، در سطح آلاینده های موضعی شوند و در عین حال، شاخص های آسایش ذهنی مخاطبان را افزایش دهند. با این حال، در شرایط اقلیمی تبریز، عملکرد زیستی این تجهیزات در فصول سرد سال به دلیل افت فعالیت فیزیولوژیک گیاهان احتمالا با افت نسبی همراه خواهد بود و اثربخشی آن ها در تابستان بیشتر قابل انتظار است. دستاوردهای این مطالعه می تواند به عنوان الگویی شواهد محور برای توسعه مبلمان چندعملکردی در سایر بوستان های پررفتوآمد کلان شهر تبریز مورد استفاده قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

مبلمان شهری بیوفیلیک ، تصفیه هوا ، آسایش بازآرام بخش ، فضای سبز شهری ، ائل گولی تبریز