بررسی اثرات پری بیوتیکی شیرهای مختلف بر رشد باکتری های پروبیوتیک تحت شرایط محیطی

اصطلاح پروبیوتیک[ Probiotic] که ریشه لاتین دارد به معنی برای زندگی است. بر اساس تعریف جدید ارائه شده توسط اداره غذا و کشاورزی سازمان ملل متحد (FAO[ Food and Agriculture Organization]) و سازمان بهداشت جهانی (WHO[ World Health Organization])؛ پروبیوتیک ها، میکروارگانیسم های زنده ای هستند که مصرف کافی آن ها سبب نمایان شدن اثرات سلامت بخش در بدن میزبان شود . لاکتوباسیلوس کازئی[ Lactobacillus casei] از میکروارگانیسم های گروه باکتری های اسیدلاکتیک بوده و به عنوان یکی از مهم ترین باکتری های پروبیوتیک محسوب می- شود و اثرات مفیدی بر فلور میکروبی روده میزبان دارد . به طور کلی، پروبیوتیک ها برای آن که بتوانند اثرات مفید و سلامت بخش خود را بر روی میزبان اعمال کنند، باید فعال و قابلیت زنده مانی در محصولات را داشته باشند و فراوانی آنها در فرآورده های پروبیوتیکی ، باید حداقل 106 ×1 )[ Colony-forming unit]cfu بر هر گرم( باشد . شیر و فرآورده های شیری به علت دارا بودن بسیاری از مواد مغذی ضروری، محیط قابل قبولی برای رشد باکتری های پروبیوتیک هستند . همچنین، عمل آوری این مواد غذایی توسط فعالیت باکتری ها به عنوان غذای تخمیری از قدیم مقبولیت و پذیرش لازم را داشته است . با توجه به اثرات پری بیوتیک شیرهای مختلف بر رشد باکتری های پروبیوتیک؛ هدف از این مطالعه، بررسی اثرات بهینه سازی شرایط محیط کشت پایه [ de Man , Rogosa & sharpe medium]MRS (از نظر دما، pH و زمان گرمخانه گذاری) بر رشد سویه لاکتوباسیلوس کازئی زیر گونه کازئی[ Lactobacillus casei subsp. casei] (PTCC1608) و پس از آن، بررسی اثرات پری بیوتیکی نمونه شیر های استریل شده گاو بر سینتیک رشد سویه لاکتوباسیلوس کازئی زیر گونه کازئی می باشد. به این منظور، یک کلونی از باکتری لاکتوباسیلوس کازئی زیرگونه کازئی (PTCC 1608) که کشت خالص آن روی محیط MRS agar، در آزمایشگاه کنترل دارو و غذا دانشگاه تهران موجود است؛ ، به 10میلی لیتر محیط کشت MRS مایع منتقل و سپس از رشد (°C 37 , 24 ساعت) در شرایط بی هوازی اجباری[ Microaerophilic]، جهت تلقیح به نمونه های استریل شده شیر گاو استفاده شد. بدین منظور 10 میلی لیتر از این محیط را در شرایط استریل با دور xg 4000 به مدت 15دقیقه سانتریفیوژ و سپس دو بار با سرم فیزیولوژی شستشو داده و مجددا سانتریفیوژ شد. سپس با پنج میلی لیتر سرم فیزیولوژی سوسپانسیونی از رسوب تهیه و کدورت (OD[ Optical Density]) آنرا در طول موج 600 نانومتر به وسیله دستگاه اسپکتروفتومتر (CECIL 1021) در حدود 09/0 تعیین شد بطوریکه پس از شمارش تعداد کل لاکتوباسیل های موجود درآن cfu/ml 5/4×106 بدست آمد. جهت بررسی تابع دما بر منحنی رشد لاکتوباسیلوس کازئی؛ از این سوسپانسیون به نسبت 1% حجمی/حجمی به محیط کشت MRS مایع درون ارلن های 100 میلی لیتری منتقل شد سپس ارلن ها در شرایط بی هوازی در دماهای ℃ 37 (گرمخانه ℃37)، ℃25 (دمای محیط آزمایشگاه) و ℃4 (دمای یخچال) قرار داده شد و در زمان های (0، 4، 8، 12، 16، 20، 24، 48 و 72 ساعت) تعداد کل لاکتوباسیل های موجود بر اساس روش Plate Count شمارش و منحنی رشد بررسی شد . بهترین رشد باکتری در دمای 37 درجه سلسیوس و زمان 16 ساعت بدست آمد ((cfu/ml 107. پس از تعیین دما و زمان بهینه رشد باکتری؛ جهت بررسی تاثیر pH های (8 و 5 ، 4، 2) بر رشد لاکتوباسیلوس کازئی ، 4 ارلن حاوی 100 میلی لیتر محیط کشت MRS مایع ساخته شد و با استفاده از محلول HCl و NaOH (غلظت 1%) بواسطه pH متر تعدیل گردید و پس از تلقیح باکتری در ارلن ها درون گرمخانه ℃37 به مدت 13 ساعت، مورد بررسی قرار گرفتند. نتایج نشان داد که هیچ گونه کدورتی در ارلن های با pH 2 و 8 دیده نشد اما در ارلن های با pH 4 و 5 کدورت مشاهده شد. با بررسی های دقیق تر pH 5/5 بهترین نتیجه را حاصل نمود. پس از بررسی بهینه ترین دمای رشد میکروبی و pH آن؛ به منظور بررسی تاثیر پری بیوتیکی نمونه شیرهای گاو بر سینتیک رشد لاکتوباسیلوس کازئی؛ غلظت های 10، 5 و 2 درصد حجمی/حجمی به 100 میلی لیتری از محیط کشت MRS مایع حاوی cfu/ml 104 باکتری به مدت 48 گرمخانه گذاری و پس از آن تعداد کل میکروارگانیسم های موجود بر اساس روش شمارش کلونی[ Plate Count] شمارش و منحنی رشد بررسی شد . نتایج نشان داد بیشترین رشد باکتری در محیط حاوی 10% شیر گاو استریل می باشد؛ بر این اساس می توان فرض بر آن نمود که شیر گاو به عنوان یک عامل پری بیوتیکی، نقش مهمی را در رشد باکتری های لاکتیک اسید ایفا می کند .

کلیدواژه ها:

پروبیوتیک ، پری بیوتیک ، لاکتوباسیلوس کازئی ، شیر گاو ، شرایط محیطی ، شیره معده ، سینتیک رشد