پیش بینی اثر تحریم ها و نوسانات اقتصادی بر سرمایه گذاری خارجی در ایران

این پژوهش به بررسی تاثیر تحریم های اقتصادی و نوسانات کلان اقتصادی بر جذب سرمایه گذاری مستقیم خارجی (FDI) در ایران طی دوره 2019-2000 می پردازد. با استفاده از روش های اقتصادسنجی پیشرفته شامل الگوی خودرگرسیون با وقفه های توزیعی (ARDL) و شبکه های عصبی مصنوعی، تاثیر متغیرهای کلیدی مانند تحریم ها (در دو سطح ضعیف-متوسط و شدید-خیلی شدید)، نرخ ارز، فساد مالی، رشد اقتصادی و سرمایه انسانی مورد تحلیل قرار گرفته است. یافته های پژوهش نشان می دهد تحریم های شدید-خیلی شدید موجب کاهش 60 درصدی جذب FDI در بلندمدت شده اند، در حالی که تحریم های ضعیف-متوسط تاثیر معناداری نداشته اند. از میان متغیرهای بررسی شده، سرمایه انسانی با ضریب تاثیر 0.83 بیشترین اثر مثبت و رشد اقتصادی با ضریب 0.12 کمترین تاثیر را بر جذب سرمایه گذاری داشته اند. فساد مالی و ریسک سیاسی با ضریب 0.45- رابطه معکوس و معناداری با FDI نشان داده اند. نتایج حاکی از آن است که بی ثباتی نرخ ارز (با ضریب 0.28-) و محدودیت های ناشی از تحریم ها مهم ترین موانع جذب سرمایه گذاری خارجی در ایران محسوب می شوند. این پژوهش با ترکیب روش های کمی و کیفی، چارچوب تحلیلی جامعی برای ارزیابی اثرات تحریم ها ارائه می دهد که می تواند مبنای تصمیم گیری سیاستگذاران اقتصادی قرار گیرد. پیشنهادهای سیاستی این مطالعه بر سه محور اصلی تمرکز دارد: اول، بهبود محیط کسب وکار از طریق کاهش فساد و افزایش شفافیت؛ دوم، سرمایه گذاری در توسعه سرمایه انسانی و فناوری های پیشرفته؛ و سوم، طراحی مکانیسم های هوشمند برای کاهش اثرات تحریم ها. این راهبردها می توانند به ایجاد ثبات اقتصادی و جذب بیشتر سرمایه گذاری خارجی در شرایط تحریم کمک کنند.

کلیدواژه ها:

فساد و ریسک سیاسی ، تحریم ، نوسانات اقتصادی ، سرمایه گذاری مستقیم خارجی ، الگوی خودرگرسیون با وقفه های توزیعی